Xẹp đốt sống: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị
BỆNH CƠ XƯƠNG KHỚP

Xẹp đốt sống: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Tác giả: Linh Chi

Tham vấn y khoa: Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng

17/07/20

Xẹp đốt sống là bệnh lý thường gặp, gây nhiều khó khăn trong sinh hoạt, làm việc. Tuy nhiên không phải ai cũng hiểu được nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị. Bài viết dưới đây sẽ được chuyên gia giải đáp cụ thể.

1. Tổng quan về xẹp đốt sống

1.1. Xẹp đốt sống là gì?

xẹp đốt sống là gì

Xẹp đốt sống là bệnh lý thường gặp ở người cao tuổi và đang có xu hướng trẻ hóa.

Cột sống thường được chia thành 5 phần, 7 đốt sống cổ C1-C7, 12 đốt sống ngực D1-D12 và 5 đốt sống lưng L1-L5, 5 đốt sống cùng S1-S5 và đoạn cụt gồm 3-5 đốt sống.

Xẹp đốt sống (xẹp cột sống) là tình trạng một phần đốt sống như đốt sống cổ hoặc đốt sống lưng bị đè nén và xẹp xuống do chấn thương, làm giảm chiều cao thân đốt sống. (Theo Emedicine Health)

Tình trạng này dễ xảy ra đối với người già và bệnh nhân ung thư do xương giòn, xốp, dễ gãy vỡ, xẹp xuống gây đau đớn dữ dội, mất đi chiều cao và đường cong sinh lý của cột sống.

1.2. Các vị trí dễ mắc

1.2.1. Xẹp đốt sống lưng

Các đốt sống lưng nằm giữa lồng xương sườn và xương chậu, được tạo thành từ các đốt sống lớn để chịu trọng lượng của cơ thể. Bệnh thường xảy ra ở hai vị trí, xẹp đốt sống lưng L1 và xẹp đốt sống lưng L2, xẹp đốt sống lưng L5.

qc

1.2.2. Xẹp đốt sống cổ

Các đốt sống cổ ghép lại với nhau hình chữ C. Điểm bắt đầu của đốt sống đầu tiên ngay dưới xương sọ, có phạm vi di chuyển rộng nhất so với các vị trí đốt sống khác.

1.2.3. Xẹp đốt sống ngực

Nằm ở trung tâm hệ thống để giữ lồng xương sườn, bảo vệ phổi và tim. Người bệnh có thể gặp phải xẹp đốt sống D12, vị trí tiếp giáp với L1 của đốt sống lưng.

2. Nguyên nhân gây xẹp đốt sống

2.1. Loãng xương

nguyên nhân gây xẹp đốt sống

Loãng xương là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh.

Mật độ xương giảm dần, cấu trúc xương không ổn định dẫn tới tình trạng xẹp lún. Loãng xương thường xảy ra ở phụ nữ mãn kinh, tỉ lệ mắc tăng dần theo tuổi. Ước tính ảnh hưởng tới 40% phụ nữ từ 80 tuổi trở lên. Người từng bị xẹp đốt sống do loãng xương sẽ có nguy cơ bị gãy lần thứ hai cao gấp 5 lần.

2.2. Chấn thương

Đối với người bình thường, không bị loãng xương, những tai nạn trầm trọng tác động một lực rất lớn vào cột sống như tai nạn giao thông, chơi thể thao, ngã từ trên cao, trong đó người nằm trên chân hoặc mông của mình có thể gặp xẹp, gãy đốt sống.

Các hoạt động hằng ngày như hắt hơi mạnh, nâng các vật nhỏ hay chấn thương, té ngã đều là nguyên nhân khiến xẹp đốt sống nếu người bệnh đã mắc loãng xương.

2.3. Do bệnh lý

Thông thường xẹp đốt sống do bệnh lý thường xuất phát từ ung thư xương hay ung thư di căn, thường gặp ở những người dưới 55 tuổi, không bị chấn thương hay chấn thương nhẹ.

Lúc này các tế bào ung thư di căn tới xương cột sống làm phá hủy cấu trúc xương dẫn tới xương bị yếu đi và xẹp đốt sống.

Xẹp, gãy xương do bệnh lý cũng có thể xảy ra ở các bệnh khác như bệnh xương Paget, nhiễm trùng xương (viêm tủy xương).

3. Đối tượng dễ mắc

Bệnh thường gặp ở các đối tượng như:

  • Phụ nữ mãn kinh
  • Những người loãng xương thứ phát và kèm theo việc kém phát triển thể chất khi còn nhỏ như còi xương, suy dinh dưỡng
  • Người có tiền sử gia đình bị loãng xương có nguy cơ cao hơn.
  • Người ít chơi thể thao, ít vận động.
  • Người thường xuyên sử dụng rượu bia, thuốc lá, chất kích thích.
  • Mắc các bệnh lý như thiểu năng tuyến sinh dục nam và nữ như:
    1. Suy buồng trứng sớm
    2. Mãn kinh sớm
    3. Cắt buồng trứng
    4. Thiểu năng tinh hoàn
  • Bệnh nội tiết như cường tuyến giáp, cường tuyến cận giáp, suy thận mãn hoặc phải chạy thận lâu ngày…
  • Bệnh lý xương khớp mạn tính như viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp.

3. Triệu chứng

3.1. Triệu chứng của xẹp đốt sống

Các triệu chứng đều liên quan tới khả năng vận động, đi lại của người bệnh như:

  • Các cơn đau diễn ra âm ỉ, có xu hướng đau ở lưng dưới, có thể thể xảy ra ở giữa lưng hoặc trên cổ. Một số trường hợp cơn đau bị ở vùng hông, bụng, đùi.
  • Tê bì, ngứa và khả năng vận động kém
  • Tiểu tiện đại tiện mất kiểm soát hoặc không có khả năng đi tiểu.
  • Đau lưng đột ngột, cơn đau tăng dần khi đứng lên, đi lại và giảm dần khi người bệnh nằm nghỉ ngơi.
  • Chiều cao giảm do xẹp đốt sống, biến dạng, gù, vẹo cột sống.

3.2. Xẹp đốt sống có nguy hiểm không?

Nếu không được phát hiện và chữa trị kịp thời, bệnh sẽ để lại nhiều biến chứng nguy hiểm như:

  • Mất cân bằng từng đoạn cột sống:
    1. Khi gãy xẹp hơn 50% thân đốt sống có nguy cơ mất vững từng đoạn cột sống.
    2. Lúc này các đốt sống không còn được gắn kết để giúp cơ thể chịu đựng sức nặng, di chuyển dẫn tới tình trang đau nhức, hạn chế vận động và gây thoái hóa nhanh hơn ở các vùng bị tổn thương.
  • Gù, vẹo cột sống, gây suy yếu cột sống, về lâu dài có thể gây chèn ép tim, phổi, ruột và gây nên tình trạng mệt mỏi, khó thở, chán ăn.
  • Tổn thương dây thần kinh và tủy sống dẫn tới bệnh hẹp ống sống, thiếu máu và oxy tới tủy sống, gây tê và đau tương ứng với các dây thần kinh bị tổn thương.

4. Khi nào nên tới gặp bác sĩ?

xẹp cột sống khi nào nên gặp bác sĩ

Khi bệnh không có dấu hiệu thuyên giảm bạn nên đi gặp bác sĩ để đưa ra phương án chữa trị kịp thời.

Các bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng đau trong các trường hợp:

  • Đối với bất kì người cao tuổi nào (trên 65 tuổi)
  • Ở người bị ung thư
  • Những người bị đau ngay cả khi nghỉ ngơi, người sút cân không chủ ý, đau khi ngủ
  • Trẻ dưới 12 tuổi.
  • Trong trường hợp đau lưng, đau cột sống  kèm theo triệu chứng tiểu tiện, đại tiện không kiểm soát, các cơn đau dữ dội, tê yếu, sốt cao trên 38 độ C, người bệnh nên tới gặp bác sĩ để thăm khám và đưa ra phương án điều trị kịp thời.

Đối với thắc mắc xẹp đốt sống có chữa khỏi được không? Đây là bệnh lý không thể chữa khỏi hoàn toàn khi đã ở giai đoạn nặng. Vì vậy bạn nên đi khám định kì để tầm soát bệnh.

5. Chẩn đoán

Ngoài những biểu hiện lâm sàng bằng cách điều tra qua các triệu chứng đau, tình trạng, mức độ đau và hình dạng cột sống sau quan sát bằng mắt thường, các bác sĩ sẽ tiến hành thêm các kĩ thuật cận lâm sàng để đưa ra kết luận chính xác nhất.

  • Đo mật độ xương DEXA: Nếu mật độ khoáng xương T-Score ≤ -2,5, người bệnh đã gặp phải tình trạng loãng xương, có nguy cơ cao mắc xẹp cột sống.
  • Chụp X-quang:  Đánh giá mức độ thoái hóa cột sống, biến dạng cột sống, thân đốt sống giảm chiều cao…
  • Chụp cắt lớp vi tính: Đánh giá hình ảnh đốt sống chi tiết như mức độ xẹp, lún, mảnh rời…
  • Chụp cộng hưởng từ (MRI):
    1. Chỉ định khi cần phân biệt xẹp đốt sống do loãng xương hay do các nguyên nhân khác như lao, bệnh lý ác tính.
    2. Đồng thời, phương pháp này có thể đánh giá sự chèn ép thần kinh ở đốt sống bị tổn thương và xác định được đốt sống xẹp do loãng xương mới hay xẹp cũ.
  • Đo độ hấp thu tia X kép hay đo độ đậm của xương: Phương pháp này xác định mật độ khoáng của xương để biết rõ tình trạng loãng xương.

6. Điều trị 

Tùy thuộc vào mức độ cột sống bị xẹp, vị trí xẹp, xẹp thân đốt sống hay xẹp đốt sống cổ và các tổn thương thần kinh đi kèm để đưa ra các phương pháp điều trị phù hợp.

6.1. Điều trị nội khoa

Được chỉ định trong trường hợp xẹp đốt sống, xẹp cột sống mới, không có tổn thương thần kinh kèm theo.

Cách điều trị:

  • Bệnh nhân được nằm nghỉ tại giường, dùng thuốc và đai lưng cột sống, giúp nâng đỡ người bệnh và hạn chế cử động ở vị trí bị xẹp đốt sống.
  • Các loại thuốc giảm đau, giảm đau chống viêm không steroid, thuốc giãn cơ và các thuốc chống loãng xương như thuốc chứa canxi, vitamin, thuốc ức chế hủy cốt bào, calcitonine…

6.2. Điều trị ngoại khoa

Trong trường hợp xẹp cột sống kèm theo tổn thương thần kinh hoặc xẹp thân đốt sống do loãng xương gây đau cột sống ở mức độ trung bình cho đến nặng, kéo dài trên hai tháng các bác sĩ sẽ tiến hành bơm xi măng sinh hoặc hoặc phẫu thuật cố định cột sống.

  • Bơm xi măng sinh học tạo hình thân đốt sống qua da cho các trường hợp xẹp đốt sống do loãng xương không kèm theo tổn thương thần kinh, mức độ xẹp đốt sống dưới 75% và điều trị nội khoa không cải thiện.
  • Phẫu thuật cố định cột sống chỉ định trong các trường hợp xẹp đốt sống nặng gây biến dạng và kết hợp giải chèn ép thần kinh khi có tổn thương đi kèm.

6.3. Bài thuốc chữa xẹp đốt sống theo Đông y

Các bài thuốc thảo dược thường được sử dụng khi bệnh ở thể nhẹ. Khi đã ảnh hưởng, chèn ép dây thần kinh, đi lại khó khăn, người bệnh nên can thiệp bằng ngoại khoa tránh gây những biến chứng nguy hiểm về sau.

Một số bài thuốc chữa xẹp đốt sống bao gồm:

Các cách giảm đau do xẹp đốt sống

Giảm đau bằng cách đắp ớt

  • Bài thuốc với ớt:
    1. Giã nát 10 quả ớt sau đó đem sao  nóng với một chút rượu và để hỗn hợp trong vải sạch đắp vào chỗ đau.
    2. Mỗi ngày thay thuốc một lần đế khi nguội thì mang đi sao lại.
  • Bài thuốc với vỏ bưởi, ngải cứu khô và chanh phơi khô:
    1. 100g vỏ bưởi khô, 1kg chanh phơi khô, 200g ngải cứu khố, 2 lít rượu trắng và 5 viên đường phèn.
    2. Đem các nguyên liệu rửa sạch, ngâm với rượu trắng từ 1-2 tháng và uống 2 lần mỗi ngày, mỗi lần một chén nhỏ.
  • Bài thuốc từ cây dây đau xương:
    1. 20g rễ cây nhàu, 20g dây đau xương, 20g thổ phục linh, 20g rễ cây cỏ xước, 6g cam thảo dây.
    2. Cho tất cả nguyên liệu vào sắc trong vòng 30 phút và mỗi ngày chia làm 2-3 lần uống.
  • Bài thuốc từ cây trinh nữ:
    1. Tẩm 20g rễ cây trinh nữ với rượu trắng sau đó đem sao vàng và sắc lấy nước uống.
    2. Nên chia làm 2 lần uống trong ngày.
  • Bài thuốc từ lá lốt, cỏ xước và cây dây đau xương:
    1. Thái nhỏ 15g lá lốt, 15g cỏ xước, 15g cốt khí củ, 15g dây đau xương sắc cùng 600ml nước, đến khi còn 200ml nước.
    2. Nên chia nhỏ thành 2 lần uống trong ngày.

7. Phòng tránh bệnh 

Theo ThS.Bs Nguyễn Thị Hằng, để phòng ngừa cũng như phát hiện kịp thời tình trạng xẹp đốt sống, xẹp cột sống, cần chú ý chế độ ăn uống, sinh hoạt điều độ. Phương pháp quan trọng nhất để phòng tránh chính là ngăn ngừa loãng xương.

Phòng tránh xẹp đốt sống

Thuốc lá là ‘thủ phạm’ gây nên suy yếu xương.

Cụ thể:

  • Ăn uống lành mạnh.
  • Tập thể dục thường xuyên, bao gồm tập thể dục giảm cân và rèn luyện sức khỏe nhằm tăng sức mạnh của xương.
  • Bỏ thuốc lá. Khói thuốc lá đã được chứng mình có tác hại làm suy yếu xương.
  • Những người có nguy cơ mắc bệnh loãng xương nên bổ sung canxi và vitamin S.
  • Ở phụ nữ mãn kinh, liệu pháp thay thế estrogen có khả năng đươc chỉ định để ngăn ngừa loãng xương. Các loại thuốc như alendronate (Fosamax) và risedronte (Actonel) đã được chứng minh là làm giảm sự phát triển của bệnh loãng xương nếu kết hợp với liều canxi và vitamin D thích hợp.
  • Nếu đang điều trị thuốc có chứa steroid hàng ngày, nên thảo luận với các bác sĩ về việc giảm liều lượng steroid để giảm nguy cơ mắc bệnh loãng xương.
  • Tập luyện và hoạt động đúng tư thế, tránh hoạt động quá mạnh.
  • Nên đi khám sức khỏe định kì để phát hiện xẹp đốt sống kịp thời.

Trên đây là một số thông tin về xẹp cột sống. Nếu bạn đang gặp phải một trong những triệu chứng trên hãy tới các cơ sở y tế uy tín để thăm khám kịp thời. Mọi thắc mắc vui lòng liên hệ qua hotline 0865 344 349 để được giải đáp hoặc chat với bác sĩ tại đây!

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
3
Nguồn tham khảo

Tâm Bình giúp độc giả tìm kiếm nguồn thông tin chính xác nhất dựa trên các công trình nghiên cứu Y học đã được công bố, thẩm định trong và ngoài nước. Các tài liệu chúng tôi đưa ra đều được nghiên cứu và kiểm duyệt kỹ lưỡng đảm bảo thông tin cập nhật mới và khách quan nhất. Quý độc giả có thể tham khảo thêm chính sách biên tập của chúng tôi để xác nhận nội dung mà mình đọc được là chính xác và hữu ích.

Tham Vấn Y Khoa

Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng

Luôn tâm niệm “Y học cổ truyền là niềm đam mê của tôi”, TTƯT Nguyễn Thị Hằng hiện là cố vấn y khoa tại Dược Phẩm Tâm Bình. Bà là tác giả của nhiều đề tài nghiên cứu có tính ứng dụng cao trong điều trị các bệnh lý về xương khớp (thoái hóa khớp, thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa,...) và các bệnh liên quan đến đường tiêu hóa (viêm đại tràng, tiêu chảy, táo bón,…)

Viên khớp tâm bình

Mua hàng

(**) Thời gian phát huy hiệu quả khi sử dụng sản phẩm tùy thuộc vào tình trạng bệnh và cơ địa mỗi người

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Gửi câu hỏi tư vấn





    Các bài viết khác

    Gai cột sống có nên đi bộ không? Chuyên gia giải đáp thắc mắc 10/03/21
    Gai cột sống có nên đi bộ không, đi bộ sao cho đúng và có những nguyên tắc đặc biệt…
    Đau lưng bên trái – 15+ Nguyên nhân,cách điều trị và lưu ý từ bác sĩ 17/12/20
    Đau lưng là vấn đề phổ biến, ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng cuộc sống. Có nhiều nguyên nhân…
    Đau khớp gối uống thuốc gì dứt đau nhanh, không lo tác dụng phụ? 27/07/19
    Đau đớn có lẽ là điều khiến người mắc các bệnh về khớp “ám ảnh” nhiều nhất, đặc biệt là…
    [Top 10] máy massage lưng tốt nhất và lưu ý khi sử dụng 22/01/21
    Máy massage lưng là lựa chọn của không ít người thường xuyên bị những cơn đau lưng ghé thăm. Tuy…
    Xem tất cả bài viết