Gai cột sống: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị hiệu quả
BỆNH CƠ XƯƠNG KHỚP

Gai cột sống: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị hiệu quả

Tác giả: Lê Lan Anh

Tham vấn y khoa: Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng

06/06/20

Gai cột sống là bệnh xương khớp khá phổ biến, không chỉ gây khó chịu, đau đớn mà còn dễ để lại nhiều di chứng về sau. Vì vậy, người bệnh cần nắm rõ nguyên nhân, triệu chứng của bệnh, từ đó áp dụng các cách chữa trị kịp thời để tránh những biến chứng nguy hiểm. 

1. Tổng quan gai cột sống

1.1. Gai cột sống là gì?

Gai cột sống là gì

Gai cột sống là gì

Gai cột sống là một loại bệnh của thoái hóa cột sống, xảy ra khi các gai xương hình thành tại khu vực giao nhau của các đốt cột sống.

Gai xương có thể xuất hiện ở nhiều vị trí trên xương sống của cơ thể nhưng thông thường hay nhất là ở cổ và lưng. Bệnh thường gây ra cảm giác đau ở vùng thắt lưng, vai hay cổ do gai chèn ép vào dây thần kinh, thậm chí có thể làm hạn chế vận động những vùng bị ảnh hưởng.

1.2. Các vị trí dễ bị gai cột sống

Thông thường, gai cột sống thường bắt gặp ở hai vị trí: Gai cột sống cổ và gai cột sống lưng:

Gai cột sống cổ:

qc
  • Ở giai đoạn đầu chưa có những triệu chứng rõ ràng
  • Bệnh chỉ được phát hiện thông qua chụp X-quang với các biểu hiện như: chiều cao đĩa đệm giảm, xuất hiện những mẩu xương bị mọc ra, đốt sống mọc gai trắng và bị xơ cứng.

Gai cột sống lưng:

  • Vị trí dễ gặp nhất là gai cột sống thắt lưng do bộ phận này phải nâng đỡ và chịu nhiều áp lực trọng lượng cơ thể
  • Cảm thấy đau nhức mỏi khi chuyển động, cơ thể uốn cong, nâng người đều cảm thấy được cơn đau rõ rệt

1.3. Gai cột sống có nguy hiểm không?

Gai cột sống không nằm trong nhóm bệnh có thể dẫn đến tử vong nhưng ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe cũng như sinh hoạt hằng ngày, thậm chí bị nặng còn khiến người bệnh tê bì chân tay, mất khả năng vận động. Một số biến chứng có thể nhận thấy ở người gai cột sống nặng như:

  • Đau thần kinh tọa
  • Đau thần kinh liên sườn
  • Thoát vị đĩa đệm
  • Cong vẹo cột sống
  • Tê liệt cột sống, mất khả năng vận động

2. Triệu chứng gai cột sống

Thời gian đầu, người bệnh rất khó nhận biết hoặc dễ nhầm lẫn với đau lưng, đau vai… thông thường. Khi đã phát hiện bệnh thì thường phải nhờ đến các giải pháp chữa trị tốn kém và lâu dài. Do đó, khi có một số triệu chứng sau đây, người bệnh không nên loại trừ nguy cơ bị gai cột sống để có sự phát hiện kịp thời.

– Đau ở vùng cổ, thắt lưng, nhất là khi đứng hoặc di chuyển, đau nhiều hơn khi vận động và cảm thấy dễ chịu hơn khi nghỉ ngơi

– Đôi khi người bệnh sẽ bị mất cảm giác ở phần cột sống liên quan

– Trong trường hợp nặng, bệnh nhân có thể đau tê ở cổ lan qua hai tay hoặc đau ở lưng dọc xuống hai chân

– Cơ bắp tay chân có thể yếu đi, cơ thể có cảm giác mất thăng bằng

– Những người bệnh đã diễn tiến nặng còn có thể bị mất kiểm soát tiểu tiện hoặc đại tiện, thậm chí bị rối loạn thần kinh thực vật với các biểu hiện như: tăng tiết mồ hôi, suy giảm hô hấp hoặc biến chứng tăng huyết áp…

– Một số triệu chứng của bệnh khác: bệnh nhân rơi vào trạng thái mệt mỏi, uể oải, mất ngủ, buồn nôn, sụt cân…

3. Nguyên nhân gai cột sống

Có nhiều nguyên nhân khiến người bệnh bị gai cột sống, trong đó có một số nguyên nhân chính sau:

Viêm xương khớp: Khi bị viêm xương khớp sẽ dẫn đến hiện tượng kích thích tế bào tạo thêm xương, từ đó dẫn tới việc xương thừa làm cho bề mặt xương nhô ra và hình thành gai.

Lắng đọng canxi: Nguyên nhân này thường xảy ra ở người cao tuổi, khi bị thoái hóa cột sống dẫn đến tích tụ canxi dưới dạng calcipyrophosphat. Quá trình thoái hóa làm mất nước (chiếm 80% thành phần tạo nên sụn) và biến đổi một số chất khiến sụn khớp dễ bị canxi hóa.

Chấn thương: Nhiều trường hợp bị chấn thương như va chạm, cọ xát, sức ép, trong quá trình hồi phục xương tự tu bổ.

Thoái hóa cột sống: Đây là nguyên nhân chủ yếu gây ra gai cột sống. Sự biến đổi hình thái về cột sống cùng các tổ chức xung quanh đĩa đệm có thể khiến gai xương hình thành và phát triển không loại bỏ được gai xương.

4. Chẩn đoán

Chẩn đoán gai cột sống

Chụp Xquang chẩn đoán vị trí xuất hiện gai

Với các triệu chứng nêu trên, người bệnh có thể nhận biết bản thân có bị gai cột sống hay không. Tuy nhiên, để chắc chắn về bệnh và có phương pháp điều trị phù hợp, người bệnh nên nhờ đến sự can thiệp y khoa với một số phương pháp chẩn đoán sau:

Chụp X-quang: khi chụp X-quang sẽ giúp xác định được vị trí, tình trạng và mức độ ảnh hưởng của xương bị tổn thương, mất sụn hoặc thoát vị đĩa đệm, mức độ thay đổi khớp và sự hình thành gai xương.

Chụp cộng hưởng từ (MRI): phương pháp này chủ yếu để xác định đĩa sụn có tổn thương không và thần kinh cột sống có bị chèn ép không.

Chụp cắt lớp vi tính (CT scan): cung cấp hình ảnh chi tiết về sự thay đổi trong cấu trúc xương sống, mức độ chèn ép thần kinh để đưa ra phương án điều trị tối ưu.

5. Các đối tượng có nguy cơ bị gai cột sống

Một số đối tượng sau đây rất dễ bị bệnh gai cột sống “ghé thăm”:

  • Người cao tuổi do lão hóa của cột sống và lắng đọng canxi
  • Người hay bốc vác nặng, thói quen đi đứng, vận động mạnh
  • Người nằm, học, làm việc sai tư thế
  • Người có tiền sử tai nạn, chấn thương, có tổn thương ở sụn khớp
  • Người bị viêm cột sống mãn tính
  • Người thừa cân, hút thuốc lá, rượu bia và các chất kích thích…

6. Khi nào nên gặp bác sĩ?

Gai cột sống ảnh hưởng nhiều tới cột sống. Ngay khi xuất hiện những dấu hiệu sau, bạn nên tiến hành thăm khám kịp thời:

  • Các cơn đau kéo dài quá một tuần
  • Các triệu chứng không thuyên giảm khi đã sử dụng thuốc
  • Xuất hiện những cơn đau lưng, cổ, các cơn đau lan rộng xuống tay, chân
  • Đi lại, vận động khó khăn
  • Rối loạn đại tiện, xuất hiện mất cảm giác

7. Cách điều trị 

Điều trị gai cột sống

Phương pháp điều trị

7.1. Vật lý trị liệu

Vật lý trị liệu có thể giúp làm giảm các triệu chứng của bệnh gai cột sống. Các biện pháp không gây hại có thể áp dụng như:

  • Mát-xa
  • Vật lý trị liệu bằng hồng ngoại, sóng ngắn
  • Điện xung
  • Tập phục hồi chức năng cũng đem lại hiệu quả tích cực.

Các biện pháp như chườm lạnh, căng cơ, xoa bóp cũng giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn. Các dụng cụ nâng đỡ như nẹp cổ cũng giảm bớt gánh nặng lên các đốt sống bị bệnh. Ngoài ra, tập thể dục với các bài tập phù hợp cũng giúp cải thiện chuyển động và tăng cường cơ bắp xung quanh các khớp bị ảnh hưởng.

7.2. Sử dụng thuốc tây

Người bệnh có thể sử dụng Tây y để làm giảm cơn đau. Với các triệu chứng như đau nhức, tê bì tay chân, cảm giác khó chịu… thì việc dùng các thuốc giảm đau, chống viêm sẽ cho hiệu quả tốt.

Một số thuốc thường được các bác sĩ kê đơn như:

  • Paracetamol
  • Ibuprofen
  • Diclofenac
  • Nhóm Corticoid…
  • Nếu kích thích xương gây đau và viêm, bác sĩ có thể tiêm cortisone vào khớp bị tổn thương.

Dù vậy, khi sử dụng thuốc tây, người bệnh cần cân nhắc thật kỹ bởi dù ít hay nhiều sẽ gây ra những tác dụng phụ không mong muốn.

7.3. Thuốc nam trị gai cột sống

trị gai cột sống bằng bài thuốc dân gian

Bài thuốc dân gian

Bài thuốc từ cây Đinh lăng:

Cách thực hiện:

  • Lấy khoảng 20g rễ đinh lăng rửa sạch rồi sao trên chảo nóng cho khô
  • Sắc chung với khoảng 500ml nước đến khi còn khoảng 150ml thì ngưng
  • Chia thuốc làm 3 lần uống trong ngày và sử dụng khi còn ấm nóng.

Bài thuốc từ cây lá lốt và ngải cứu:

Cách thực hiện:

  • Chuẩn bị 30g lá lốt, 25g ngải cứu cộng thêm 30g hy thiêm hào
  • Rửa sạch nguyên liệu sau đó giã nát với một chút muối
  • Sử dụng 1 túi vải sạch để bọc hỗn hợp thuốc rồi đắp lên vùng gai cột sống
  • Thực hiện đều đặn mỗi ngày 2 lần vào buổi sáng và buổi tối.

Bài thuốc từ cây xương rồng:

Cách thực hiện:

  • Lấy khoảng 3-4 nhánh xương rồng bẹ và 1 ít muối hạt.
  • Rửa sạch xương rồng, dùng dao gọt sạch gai rồi ngâm trong nước muối khoảng 20 – 30 phút
  • Lau khô xương rồng rồi hơ nóng trên bếp và chườm vào chỗ bị đau.

>> Tham khảo thêm: Cách chữa gai cột sống bằng hạt đu đủ – 99% người bệnh chưa biết

7.4. Phẫu thuật

Trong trường hợp nặng, bác sĩ có thể chỉ định mổ gai cột sống, nhất là khi đã có sự chèn ép vào tủy làm hẹp ống tủy hoặc chèn ép thần kinh gây ra tê tay, chân, rối loạn đại tiểu tiện.

Tuy nhiên, phẫu thuật cũng không phải giải pháp hoàn toàn khả thi vì gai cột sống là một đáp ứng viêm tự nhiên của cơ thể. Vì vậy, bệnh nhân cần tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ để phát hiện và xử trí diễn tiến xấu kịp thời.

8. Phòng tránh bệnh gai cột sống

gai cột sống ăn gì và kiêng gì

Chế độ ăn uống

Gai cột sống ảnh hưởng nhiều tới chất lượng cuộc sống, giảm khả năng lao động thậm chí gây nên những biến chứng khó lường như thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa, đau thần kinh liên sườn, tê liệt cột sống, mất khả năng vận động. Do vậy, để phòng ngừa những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra cũng như ngăn ngừa bệnh, mỗi người nên thiết lập cho mình chế độ ăn uống, sinh hoạt phù hợp như:

Trong chế độ ăn uống:

  • Tăng cường thực phẩm giàu canxi, vitamin D
  • Ăn nhiều thực phẩm có chứa Omega-3, vitamin K và tăng hàm lượng chất xơ
  • Hạn chế rượu bia, thuốc lá, chất kích thích
  • Hạn chế ăn thịt đỏ, những thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh, đồ ăn đóng hộp, thức ăn nhiều dầu mỡ

Trong sinh hoạt hàng ngày:

  • Ngồi đúng tư thế, thường xuyên luyện tập thể dục thể thao
  • Luyện tập vừa sức
  • Hạn chế mang vác vật nặng ảnh hưởng tới cột sống
  • Trường hợp bị cong vẹo cột sống do gai cột sống có thể sử dụng dụng cụ hỗ trợ như đai lưng bảo vệ cột sống
  • Lựa chọn các bài tập dành cho người gai cột sống đúng cách.

9. Lời khuyên chuyên gia

Theo Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng, gai cột sống thường gây ra những cơn đau khiến nhiều người lầm tưởng rằng đó chỉ là những cơn đau mỏi thông thường. Nhưng lúc này, các gai xương đã tác động sâu tới các bộ phận xung quanh, gây ra các triệu chứng nặng nề hơn. Các cơn đau có thể lan rộng tới cánh tay, các ngón tay và hạn chế khả năng vận động.

Để bệnh tình không tái phát, ngoài việc tuân thủ chế độ ăn uống sinh hoạt, người bệnh nên có cho mình những phương pháp tự bảo vệ bản thân như:

  • Nên nghỉ ngơi hợp lý, vận động nhẹ nhàng
  • Khi gặp phải gai cột sống nên xoa bóp hàng ngày, có thể thực hiện biện pháp giảm đau bằng cách chườm nóng, chườm lạnh
  • Bổ sung thực phẩm bảo vệ sức khỏe để phòng ngừa cơn đau
  • Khi lựa chọn thuốc hay thực phẩm chức năng nên lựa chọn những sản phẩm uy tín, chất lượng, ít gây tác dụng phụ
  • Nên thăm khám định kỳ, nếu có bất kì triệu chứng bất thường nào cần tới các cơ sở y tế kiểm tra để được điều trị kịp thời.
  • Tuân thủ theo phác đồ điều trị của bác sĩ

Trên đây là một số thông tin về gai cột sống, nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị. Nếu có bất kì thắc mắc, vui lòng liên hệ qua hotline 0865 344 349 để được tư vấn, giải đáp.

XEM THÊM:

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
1

Tham Vấn Y Khoa

Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng

Luôn tâm niệm “Y học cổ truyền là niềm đam mê của tôi”, TTƯT Nguyễn Thị Hằng hiện là cố vấn y khoa tại Dược Phẩm Tâm Bình. Bà là tác giả của nhiều đề tài nghiên cứu có tính ứng dụng cao trong điều trị các bệnh lý về xương khớp (thoái hóa khớp, thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa,...) và các bệnh liên quan đến đường tiêu hóa (viêm đại tràng, tiêu chảy, táo bón,…)

Viên khớp tâm bình

Mua hàng

(**) Thời gian phát huy hiệu quả khi sử dụng sản phẩm tùy thuộc vào tình trạng bệnh và cơ địa mỗi người

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Gửi câu hỏi tư vấn





    Các bài viết khác

    Đau lưng, mỏi gối, tê tay – Bệnh gì, liệu ai có hay? 21/01/20
    Tình trạng đau nhức xương khớp có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng để gọi tên cụ thể đó…
    Thuốc Celecoxib: Tác dụng, liều dùng và những lưu ý cần thiết 23/10/19
    Thuốc Celecoxib là một trong những loại thuốc thuộc nhóm chống viêm không steroid (NSAID). Loại thuốc này thường được…
    Loãng xương là gì – Nguyên nhân – Triệu chứng – Cách điều trị 14/09/19
    Bước vào độ tuổi trung niên, khối lượng xương giảm xuống dẫn đến xương mỏng manh, giòn, xốp, dễ gãy…
    Đau xương cụt có nguy hiểm không? Cách điều trị như thế nào? 21/09/19
    Đau xương cụt không những gây ra bất tiện trong cuộc sống mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức…
    Xem tất cả bài viết