Hiểu biết về cây thiên niên kiện – dược liệu quý không phải ai cũng biết
BỆNH CƠ XƯƠNG KHỚP

Hiểu biết về cây thiên niên kiện – dược liệu quý không phải ai cũng biết

Tham vấn y khoa: Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng

Biên tập viên: Vũ Thị Hương

26/12/19

Thiên niên kiện là một trong những vị thuốc nam hàng đầu trong các bài thuốc Đông y trị phong thấp, gai đốt sống, nhức mỏi chân tay, thoái hóa xương khớp ở người cao tuổi. Cùng tìm hiểu rõ hơn về loại dược liệu quý này trong bài viết dưới đây.

5/5 - (1272 bình chọn)

1. THIÊN NIÊN KIỆN LÀ GÌ?

Cây thiên niên kiện trong dân gian thuộc họ Ráy, còn có tên gọi khác là sơn thục hay cây bao kim.

Thiên niên kiện là cây thân cỏ, sống lâu năm, thân rễ mập, bò dài, có mùi thơm. Lá mọc từ thân rễ, hình tim, mặt lá sáng bóng, dài khoảng 20-30cm. Hoa của cây mọc thành cụm, gọi là những bông mo, có màu xanh, dài khoảng 5cm. Quả thiên niên kiện thuôn dài, nhiều hạt. Cây thiên niên kiện ra hoa vào tháng 4 đến tháng 6 hàng năm và có quả chín sau 4-5 tháng. (wiki)

cây thiên niên kiện

Cây thiên niên kiện

Thiên niên kiện là loài cây mọc hoang, ưa khí hậu nóng ẩm, được tìm thấy chủ yếu ở khu vực Nam Á và Tây Nam Thái Bình Dương. Cây thiên niên kiện mọc nhiều ở các vùng trũng, men các kênh, rạch, khe suối và ở các sườn đồi thấp.

2. THÀNH PHẦN HÓA HỌC

Thân rễ của cây thiên niên kiện chứa khoảng 1% thành phần là tinh dầu. Đây chính là dược liệu quý dùng trong Đông y với nhiều thành phần hóa học như: 40% l-linalol, một ít terpineol và chừng 2% este tính theo linalyl acetat. Ngoài ra còn có sabinen, limonen, a-terpinen, acetaldehyt, aldehyd propionic.

qc

3. MÙI VỊ

Thiên niên kiện có vị đắng, cay, mùi thơm, tính ấm.

Tinh dầu của thiên niên kiện có màu vàng nhạt, mùi thơm nhẹ, dễ chịu.

4. THU HÁI VÀ CHẾ BIẾN

Thu hái:

Cây thiên niên kiện được trồng bằng rễ và cũng thu hoạch bộ rễ để làm dược liệu.

Chế biến:

Rễ cây sau khi hái về được rửa sạch, cắt đoạn ngắn tầm 20cm, đem sấy nhanh ở nhiệt độ 50 độ C cho khô mặt ngoài, lột bỏ vỏ và các rễ con, sau đó phơi khô lại rồi cất đi bảo quản ở nơi khô ráo, tránh ẩm mốc.

5. CÔNG DỤNG 

Theo y học cổ truyền, thiên niên kiện có tác dụng hỗ trợ điều trị phong tê thấp, đau mỏi cổ vai gáy, nhức mỏi xương khớp, tê bì chân tay, đặc biệt ở người cao tuổi; hỗ trợ điều trị vôi hóa đốt sống, thoái hóa xương khớp, gai đốt sống. Ngoài ra, cây thiên niên kiện còn trị bệnh đau dạ dày, kích thích tiêu hóa, giảm đau bụng kinh và dùng trong chế biến hương liệu.

6. BÀO CHẾ THUỐC CHỮA BỆNH 

Thiên niên kiện khô có thể chế biến dưới hai dạng: sắc thuốc và ngâm rượu uống.

Liều lượng: 5-15g cho mỗi thang thuốc.

Vị thuốc thiên niên kiện

Bào chế vị thuốc thiên niên kiện dùng trong Đông y

6.1. Bài thuốc chữa phong thấp, đau nhức xương khớp

Bài 1:

Thiên niên kiện, ngưu tất mỗi loại 10g; mộc qua, hy thiêm thảo mỗi vị 20g. Đem sắc tất cả với 1 lít nước, đến khi cạn còn 400 ml thì dừng, chia làm 2 lần uống hết trong ngày.

Bài 2:

Thiên niên kiện, ngải cứu, thương nhĩ tử mỗi vị 10g; rễ cây cỏ xước 40g; hy thiêm, thổ phục linh mỗi loại 20g. Sắc các loại thuốc này với 4 bát nước đầy cho tới khi còn lại 2 bát nước thì dừng, chia làm 2 lần, uống trước khi ăn.

Bài 3:

Thiên niên kiện, cốt toái bổ mỗi vị 10g, bạch chỉ 8g, sắc lên uống mỗi ngày 1 thang.

6.2. Bài thuốc chữa đau bụng kinh bằng thiên niên kiện

Thiên niên kiện, rễ bưởi, rễ cây bướm bạc, rễ cây sim rừng mỗi vị 10g, đem các nguyên liệu trên sắc lên, uống thay nước trong những ngày hành kinh.

6.3. Bài thuốc chữa rôm sảy, mẩn ngứa, dị ứng

Thiên niên kiện, gừng tươi, củ sả, tất cả rửa sạch, giã nát rồi đắp lên vùng da bị bệnh. Thực hiện đều đặn trong vòng 2-3 ngày.

6.4. Bài thuốc chữa mụn nhọt, mụn độc

Giã nát lá thiên niên kiện tươi, trộn đều với muối hạt rồi đắp lên đầu mụn, đắp mỗi ngày cho đến khi mụn lặn hẳn.

6.5. Bài thuốc ngâm rượu chữa bệnh từ cây thiên niên kiện

1kg củ thiên niên kiện; ngưu tất, câu kỷ tử, hổ cốt mỗi loại 100g, các nguyên liệu này đem rửa sạch, thái nhỏ, phơi khô, sao vàng hạ thổ, sau đó đem ngâm cùng 2 lít rượu trắng loại trên 40 độ, ngâm trong bình sành hoặc bình thủy tinh ít nhất 1 tháng là có thể dùng được.

Để bình rượu ở chỗ khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng mặt trời trực tiếp, uống mỗi ngày 1 chén nhỏ trong bữa ăn.

6.6. Bài thuốc trừ sâu nhậy

Đem thiên niên kiện phơi khô, tán thành bột rồi rắc bột đó lên chỗ bị sâu phá hoại.

7. LƯU Ý KHI SỬ DỤNG THIÊN NIÊN KIỆN

  • Người âm hư nội nhiệt, táo bón, nhức đầu không nên dùng.
  • Khi dùng thiên niên kiện khô để ngâm rượu không nên cho quá nhiều và không nên uống quá 2 chén nhỏ một ngày vì có thể gây ra ngộ độc, nôn ói, chóng mặt, đau đầu.

Nếu còn thắc mắc thêm về các phương pháp phòng và chữa bệnh từ thiên niên kiện, vui lòng gọi ngay hotline 0865344349 để được các chuyên gia, dược sĩ cao cấp của Dược phẩm Tâm Bình tư vấn cách điều trị phù hợp nhất.

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?

Tham Vấn Y Khoa

Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng

Luôn tâm niệm “Y học cổ truyền là niềm đam mê của tôi”, TTƯT Nguyễn Thị Hằng hiện là cố vấn y khoa tại Dược Phẩm Tâm Bình. Bà là tác giả của nhiều đề tài nghiên cứu có tính ứng dụng cao trong điều trị các bệnh lý về xương khớp (thoái hóa khớp, thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa,...) và các bệnh liên quan đến đường tiêu hóa (viêm đại tràng, tiêu chảy, táo bón,…)

Viên khớp tâm bình

Mua hàng

(**) Thời gian phát huy hiệu quả khi sử dụng sản phẩm tùy thuộc vào tình trạng bệnh và cơ địa mỗi người

8 bình luận cho “Hiểu biết về cây thiên niên kiện – dược liệu quý không phải ai cũng biết”

  1. Nguyễn Văn Chanh viết:

    Bác sỹ có thể cho tôi bài thuốc ngâm rượu với thiên niên kiện không ạ. Cảm ơn.

    • Chào bạn, về cơ bản phương thức ngâm rượu với thiên niên kiện là:
      – 1kg củ thiên niên kiện; ngưu tất, câu kỷ tử, hổ cốt mỗi loại 100g,
      – Các nguyên liệu này đem rửa sạch, thái nhỏ, phơi khô, sao vàng hạ thổ.
      – Đem ngâm cùng 2 lít rượu trắng loại trên 40 độ, ngâm trong bình sành hoặc bình thủy tinh ít nhất 1 tháng là có thể dùng được.
      Để bình rượu ở chỗ khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng mặt trời trực tiếp, uống mỗi ngày 1 chén nhỏ trong bữa ăn.
      Lưu ý: Dùng đúng liều, không dùng quá nhiều củ thiên niên kiện.

  2. THẮNG viết:

    Tôi hay bị dị ứng, ngứa ở vùng da cánh tay , ngón tay ; da tôi cũng không chịu được dầu , sai khi bôi dầu để trị cảm hay cạo gió đều bị mẫn ngứa , có dùng bài thuốc thiên niền kiện + gừng + sã được không

    • Chào bạn, nếu da bạn mẫn cảm với dầu thì bạn không nên dùng bài thuốc thiên niên kiện gừng sả do trong các dược liệu trên đều có không ít tinh dầu.
      Trường hợp bạn hay bị ngứa ở phần cánh tay thường xuyên ngoài việc cơ đĩa mẫn cảm và dị ứng có thể là do môi trường sống, sinh hoạt không đảm bảo (nước bẩn, môi trường ô nhiễm), nhiệt độ cơ thể quá nóng, da bị khô (nhất là vào mùa lạnh, tắm với nước có clo quá nhiều)… Bạn có thể kiểm tra lại nguồn nước, thực phẩm cũng như đảm bảo giữ ẩm cho cơ thể bằng kem dưỡng ẩm…
      Chúc bạn sức khỏe!

  3. Nguyên viết:

    Bác sỹ cho tôi hỏi: Tôi bị bệnh gud đã hơn 10 năm, bây giờ tôi muốn nấu nước cây thiên niên kiện để u hằng ngày có được ko vậy. cám ơn BS nhiều và xin BS có lời khuyên, tư vấn giúp tôi.

    • Chào bạn, thiên niên kiện là 1 vị dược liệu có tác dụng chữa phong thấp, trị đau nhức xương khớp. Bạn có thể dùng để giảm triệu chứng đau nhức xương khớp do gout được nhưng nên lưu ý đây chỉ là liệu pháp bổ sung và không tác động vào gốc rễ vấn đề (acid uric máu cao, các tinh thể muối urate gây nên các cơn đau nhức)
      Ngoài ra cũng nên lưu ý khi uống nên uống có chừng mực, không nên lạm dụng uống nước thiên niên kiện quá thường xuyên, nếu bạn thường xuyên bị nóng trong người, bị táo bón nhức đầu không nên sử dụng. Đồng thời cũng nên lưu ý mua ở các cơ sở uy tín tránh các nguồn trôi nổi không rõ nguồn gốc do chất lượng không đảm bảo và có thể lẫn nhiều “tạp chất” có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.
      Chúc bạn sức khỏe!

  4. Vũ Triều viết:

    Bác sĩ cho hỏi. Cây thiên niên kiện kết hợp với cây huyết đằng, cây đau xương tỷ lệ như thế nào vậy. E bị viên khớp.

    • Chào bạn, theo 1 số tài liệu y học cổ truyền còn lưu lại thì bài thuốc hỗ trợ điều trị đau nhức xương khớp từ thiên niên kiện và kê huyết đằng có tỉ lệ như sau: 16g kê huyết đằng, 20g dây đau xương, 20g cẩu tích, 12g ba kích, 8g thiên niên kiện, 8g cốt khỉ củ 8g. Mỗi ngày sắc 1 thang uống.
      Tuy nhiên bạn nên lựu ý các dược liệu cần chọn nguồn uy tín, chất lượng để tránh tình trạng mua nhầm bã dược liệu hoặc dược liệu chứa quá nhiều chất bảo quản có thể gây tác dụng phụ đến sức khỏe.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Gửi câu hỏi tư vấn





    Các bài viết khác

    Tìm hiểu về cây tơm trơng – dược liệu quý không phải ai cũng biết 04/11/20
    Tơm trơng là vị thuốc đã được truyền lại từ ông “Vua voi”, không những tăng cường sinh lý nam…
    Gai cột sống: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị hiệu quả 06/06/20
    Gai cột sống là bệnh xương khớp khá phổ biến, không chỉ gây khó chịu, đau đớn mà còn dễ…
    [Viêm khớp phản ứng] – Nguyên nhân, điều trị và phòng tránh 25/11/20
    Viêm khớp phản ứng thường gặp ở người trẻ tuổi, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt và công việc. Do…
    Cao ngựa bạch – Vị thuốc quý cho người bệnh xương khớp 17/06/21
    Cao ngựa bạch là loại dược liệu quý với nhiều tác dụng hữu ích cho sức khỏe con người. Đặc…
    Xem tất cả bài viết