Viêm trực tràng là bệnh gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị
BỆNH TIÊU HÓA

Viêm trực tràng là bệnh gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Tham vấn y khoa: Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng

Biên tập viên: Vũ Thị Hương

05/12/20

Viêm trực tràng là bệnh lý nguy hiểm, là nguyên nhân hàng đầu gây ra ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên rất nhiều người vẫn chủ quan trước những dấu hiệu ban đầu của bệnh. Hãy cùng tìm hiểu xem bệnh viêm trực tràng là gì, nguyên nhân và cách điều trị phù hợp.

5/5 - (4 bình chọn)

1. Bệnh viêm trực tràng là gì?

1.1. Vị trí của trực tràng

viêm trực tràng là gì

Trực tràng là đoạn cuối của đại tràng, là phần cuối của ruột già, gần sát hậu môn.

Trực tràng là phần cuối của ruột già, gần sát với hậu môn, dài từ 11-15 cm và được chia làm 3 đoạn:

  • Trực tràng thấp: < 5cm tính từ góc giữa của trực tràng và ống hậu môn.
  • Trực tràng giữa: 5-10cm
  • Trực tràng cao: > 10-15cm

Trực tràng cũng thuộc bộ phận của đại tràng. Khi đại tràng phân hủy chất cặn bã tạo thành phân sẽ dồn phân từ đoạn đại tràng trên xuống trực tràng.

Khi niêm mạc đại tràng bị kích thích, sẽ gây co bóp mạnh ở cơ trơn, mở cơ thắt ở hậu môn và kết hợp với sự co bóp thành bụng để đẩy phân ra ngoài.

1.2. Bệnh viêm trực tràng

Viêm trực tràng là những tổn thương, xuất hiện vết viêm loét quanh niêm mạc trực tràng, có thể gây xung huyết. Vì chức năng của trực tràng khác với phần còn lại của đại tràng nên sẽ có nhiều triệu chứng khác với phần còn lại của đại tràng.

qc

Viêm trực tràng chia thành 2 giai đoạn, cấp tính và mãn tính.

  • Viêm trực tràng cấp tính xảy ra khi chỉ mới xuất hiện những tổn thương ở lớp niêm mạc phía trên cùng, chưa xâm nhập sâu vào thành ruột.
  • Viêm trực tràng mạn tính là thể nặng của bệnh. Lúc này vị trí viêm đã xâm lấn sâu vào các lớp biểu mô và lan sang những phần phía trên niêm mạc đại tràng.

2. Nguyên nhân

Có nhiều nguyên nhân dẫn tới viêm trực tràng như thói quen sinh hoạt và có các yếu tố bệnh lý. Cụ thể:

  • Chế độ ăn uống không lành mạnh, ít vận động: Sử dụng nhiều thực phẩm cay nóng, thực phẩm đóng hộp, đồ ăn nhanh, đồ ăn tanh sống, thực phẩm ôi thiu, không đảm bảo vệ sinh an toàn.
  • Nhiễm trùng do vi khuẩn, virus, nấm gây viêm như Salmonella, Shigella, Campylobacter…
  • Nhiễm trùng do vi khuẩn lây qua đường tình dục, quan hệ tình dục không an toàn thúc đẩy nguy cơ những mầm bệnh phát triển trong trực tràng, gây viêm như khuẩn lậu cầu, chlamydia, vi khuẩn Herpes sinh dục.
  • Có bệnh lý về đường tiêu hóa như bệnh viêm ruột (bệnh Crohn hoặc viêm loét đại tràng). Có khoảng 30% người mắc bệnh viêm ruột gặp phải vấn đề trực tràng.
  • Sử dụng nhiều thuốc kháng sinh gây mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, khiến hại khuẩn Clostridium difficile phát triển mạnh.
  • Viêm trực tràng chảy máu sau xạ trị (xạ trị ung thư buồng trứng hoặc tuyến tiền liệt).
  • Tiền sử bản thân hoặc gia đình có người mắc các bệnh trực tràng hoặc polyp đại tràng, các hội chứng di truyền như đa polyp tuyến gia đình.

Xem thêm: Viêm đại tràng: Nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị hiệu quả

3. Triệu chứng

triệu chứng của viêm trực tràng

Viêm trực tràng thường đặc trưng bởi tình trạng táo bón hoặc tiêu chảy nhiều lần.

Viêm trực tràng ở giai đoạn nhẹ chưa xuất hiện những biểu hiện rõ ràng và rất dễ nhầm lẫn với các triệu chứng của rối loạn tiêu hóa. Tuy nhiên, bạn nên chú ý những đặc điểm dưới đây để biết mình có phải đang gặp phải bệnh viêm trực tràng hay không.

  • Táo bón hoặc tiêu chảy nhiều lần trong ngày (có thể lên tới 10 lần trong ngày)
  • Phân có lẫn chất nhầy hoặc máu
  • Cảm giác khó chịu, đau khi đại tiện, ngứa ngáy, nóng rát hậu môn
  • Chướng bụng
  • Đau thắt lưng kèm đau bụng dưới bên trái
  • Chảy máu trực tràng, ra nhiều hơn khi bệnh chuyển sang giai đoạn mạn tính
  • Cơ thể mệt mỏi, chán ăn, sụt cân

4. Đối tượng

Viêm trực tràng là bệnh lý không hiếm gặp, thường gặp ở hầu hết đối tượng, tuy nhiên tập trung ở hai độ tuổi 15-30 tuổi và trên 50 tuổi.

Ngoài độ tuổi, dựa vào nguyên nhân gây bệnh còn có thể nhận biết được những đối tượng dễ mắc viêm trực tràng:

  • Những người mắc các bệnh lý liên quan tới đại tràng
  • Người sử dụng thực phẩm không đảm bảo, chế độ ăn uống, sinh hoạt không lành mạnh
  • Người sử dụng nhiều thuốc kháng sinh
  • Người trải qua hóa trị xạ trị gần khu vực trực tràng

5. Bệnh viêm trực tràng có nguy hiểm không?

Theo thống kê năm 2010 từ GS.TS.BS Nguyễn Bá Đức – Nguyên Viện trưởng Viện Phòng chống Ung thư Việt Nam, ung thư đại trực tràng đứng hàng thứ 4 trong 10 bệnh ung thư phổ biến nhất ở cả nam và nữ, chiếm tới 50-60%. Nguyên nhân chủ yếu là do viêm trực tràng. Mỗi năm, nước ta có tới 14.000 trường hợp bị phát hiện ung thư trực tràng.

Ngoài biến chứng nặng nhất là ung thư, bệnh viêm đại tràng còn gây ra những biến chứng nguy hiểm như:

  • Thiếu máu, cơ thể bị mất máu trong quá trình chảy máu trực tràng
  • Đau đầu chóng mặt, cơ thể mệt mỏi, da dẻ xanh xao
  • Xuất hiện những vết loét rộng, lan sang các bộ phận khác như thành ruột, tạo thành các lỗ rò giữa ruột và da hoặc các cơ quan nội tạng khác với ruột như bàng quang hay âm đạo.
  • Thủng trực tràng

>> Tìm hiểu thêm: Ung thư đại tràng: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

6. Khi nào nên gặp bác sĩ?

Ở giai đoạn đầu, bệnh viêm trực tràng biểu hiện không rõ ràng, những triệu chứng này không thường xuyên. Tuy nhiên ngay khi có những dấu hiệu bất thường dưới đây, bạn nên đi thăm khám kịp thời để phát hiện bệnh:

  • Táo bón hoặc tiêu chảy sau khi sử dụng thuốc quá 3 ngày
  • Đau rát, khó chịu khi đại tiện
  • Có cảm giác đau ống trực tràng
  • Xuất hiện máu lẫn trong phân, có thể là máu tươi hoặc chất nhầy
  • Cơ thể sốt, mệt mỏi, chán ăn

7. Chẩn đoán

Những dấu hiệu nhận biết của viêm trực tràng rất giống với các triệu chứng của bệnh lý về tiêu hóa nên khó nhận biết qua chẩn đoán lâm sàng. Do vậy, các bác sĩ sẽ liệt kê triệu chứng để tiến hành loại bỏ bằng phương pháp cận lâm sàng như:

  • Xét nghiệm phân: xác định viêm có phải do nhiễm trùng bởi vi khuẩn hay không
  • Nội soi trực tràng: Sử dụng ống nội soi có gắn camera để quan sát các ổ viêm quanh trực tràng
  • Soi toàn bộ đại tràng: Cho phép bác sĩ xem toàn bộ ruột để tìm ra nguyên nhân và vị trí bệnh
  • Kiểm tra các bệnh lây qua đường tình dục
  • Phương pháp sinh thiết: Lấy mẫu tế bào để xác định tình trạng viêm

8. Điều trị

Dựa vào triệu chứng, nguyên nhân gây bệnh và tình trạng sức khỏe, các bác sĩ sẽ chỉ định những loại thuốc phù hợp cho từng trường hợp viêm trực tràng cụ thể.

điều trị viêm trực tràng

Có nhiều phương pháp điều trị viêm trực tràng.

8.1. Điều trị viêm trực tràng do vi khuẩn, nhiễm trùng

Sử dụng thuốc kháng sinh hoặc thuốc kháng siêu vi ví dụ như thuốc kháng virus nếu là virus herpes truyền qua đường tình dục.

  • Nhiễm trùng do Salmonella không cần sử dụng kháng sinh, chỉ cần bù nước – điện giải và duy trì chế độ ăn uống, sinh hoạt lành mạnh.
  • Nhiễm trùng do vi khuẩn Shigella: điều trị bằng Ampicillin, Tetracyclin, Ciprofloxacin, Trimethoprim-Sulfamethoxazole.
  • Do bệnh lây nhiễm qua đường tình dục: Điều trị kháng sinh cho từng trường hợp như Penicillin Gbenzathine (cho trường hợp nhiễm Syphilitic), Acyclovir(nhiễm trùng herpes simplex).

8.2. Điều trị viêm trực tràng do xạ trị

Điều trị viêm trực tràng do bức xạ nhẹ có thể không cần điều trị. Trong trường hợp viêm trực tràng bức xạ nặng, gây đau và chảy máu buộc phải có những phương pháp can thiệp:

  • Nếu đau và viêm trực tràng chảy máu cần dùng thuốc kháng viêm như Steroids
  • Các loại thuốc xổ có tác dụng cầm máu, giảm viêm loét
  • Chỉ định dùng laser để loại bỏ mô tổn thương

8.3. Điều trị viêm trực tràng do các bệnh viêm ruột

Trường hợp nguyên nhân gây bệnh là các bệnh Crohn hoặc viêm loét đại tràng, cần giảm viêm trong trực tràng:

  • Thuốc chống viêm như mesalamine (Tidocol, Canasa,…)
  • Thuốc corticosteroid

Các loại thuốc này có sẵn trong thuốc đạn, thuốc viên hoặc thuốc sổ.

Có thể sử dụng thuốc steroid đạn hoặc thuốc đặt hậu môn để dễ dàng dùng được cho người viêm trực tràng

8.4. Điều trị viêm trực tràng bằng phương pháp phẫu thuật

Khi viêm trực tràng chuyển sang giai đoạn mãn tính, các bác sĩ thường chỉ định bệnh nhân điều trị bằng cách phẫu thuật cắt bỏ đi những phần mô tổn thương trên ống trực tràng. Trường hợp nặng có thể phải cắt bỏ toàn bộ trực tràng.

Các trường hợp cần cắt bỏ như:

  • Thủng trực tràng
  • Phình giãn đại trực tràng nhiễm độc
  • Chảy máu ồ ạt, điều trị nội khoa không có kết quả
  • Ung thư hóa hoặc dị sản mức độ nặng.

8.5. Một số bài thuốc dân gian chữa viêm trực tràng

Các bài thuốc dân gian chủ yếu làm giảm các triệu chứng bệnh. Do vậy người bệnh có thể áp dụng với viêm đại tràng thể nhẹ.

8.5.1. Áp dụng bài thuốc từ lá mơ lông

Công dụng:

  • Trong lá mơ lông có nhiều hoạt chất giúp sát khuẩn đường ruột, tiêu viêm và chống co thắt đại tràng đồng thời giảm các triệu chứng của đau bụng, đầy hơi, đi cầu nhiều lần.

Cách thực hiện:

  • Lá mơ lông rửa sạch, thái nhỏ sau đó trộn với lòng đỏ trứng gà
  • Lót lá chuối xuống chảo và đổ hỗn hợp lên nướng không dầu
  • Nướng chín và sử dụng ngay khi còn nóng để trắng mùi hôi của lá mơ.

8.5.2. Sử dụng mật ong và nghệ vàng

Công dụng:

  • Nghệ có hoạt chất curcumin, có tính kháng khuẩn, tốt cho hệ tiêu hóa, giúp làm lành những vết viêm loét ở niêm mạc trực tràng. Mật ong có tính ấm, giúp giảm đau, sát khuẩn, nuôi dưỡng hệ tiêu hóa khỏe mạnh.

Cách thực hiện:

  • Trộn 2 thìa cà phê bột nghệ và 2 thìa cà phê mật ong thành hỗn hợp sau đó vo viên nhỏ
  • Mỗi lần sử dụng khoảng 5 viên
  • Nên bảo quản trong lọ thủy tinh ở ngăn mát tủ lạnh
  • Nên kiên trì sử dụng đến khi các triệu chứng thuyên giảm

8.5.3. Bài thuốc từ riềng tươi

Công dụng:

  • Riềng tươi có tác dụng ôn trung tán hàn, ấm tỳ vị, giúp hệ tiêu hóa vận hành trơn tru, đặc biệt trực tràng.

Cách thực hiện:

  • Sử dụng khoảng 20g riềng tươi thái lát cùng 20g lá lốt sắc hãm nước sôi để sau 20 phút sử dụng.
  • Lấy 20g riềng tươi, 20g búp ổi, 30g vỏ quả chuối xanh sắc với 2 bát nước trong khoảng 10 phút rồi và sắc uống.

8.5.4. Chữa viêm trực tràng bằng lá ổi

Công dụng:

  • Trong lá ổi có chứa nhiều hoạt chất như tanin pyrogalic, tritecpenic, axit psiditanic, kích thích cơ trơn ruột, làm se lớp niêm mạc đồng thời ức chế hoạt động của hại khuẩn.

Cách thực hiện:

  • Lá ổi rửa sạch ngâm qua với nước muối loãng
  • Đun sôi nước với lá ổi và cho thêm chút muối trong khoảng 20 phút đến khi còn 2 chén thì tắt bếp
  • Chia nước lá ổi thành 2 lần uống trong ngày khi còn ấm.

9. Cách phòng tránh

Để ngăn ngừa bệnh viêm trực tràng, cách tốt nhất chính là phòng tránh được những nguyên nhân gây bệnh. Để hạn chế nguy cơ, bạn nên thực hiện các biện pháp sau:

  • phòng tránh viêm trực tràng

    Tăng cường sử dụng các thực phẩm giàu chất xơ để có hệ tiêu hóa khỏe mạnh.

    Bổ sung thực phẩm giàu chất dinh dưỡng, nhiều chất xơ, sử dụng dầu thực vật thay vì mỡ động vật

  • Tăng cường sử dụng thực phẩm có chứa nhiều men vi sinh tốt cho đường tiêu hóa như sữa chua hoặc các chế phẩm sinh học
  • Thực hiện quy tắc vệ sinh an toàn thực phẩm, ăn chín uống sôi, ăn chậm nhai kỹ, sử dụng các sản phẩm rõ nguồn gốc xuất xứ
  • Nghỉ ngơi hợp lý, tránh làm việc quá sức, căng thẳng
  • Thường xuyên tập thể dục thể thao đều đặn để tăng sức đề kháng cho cơ thể.

Trên đây là một số thông tin về viêm trực tràng, nguyên nhân và cách điều trị. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến bệnh tiêu hóa, bạn có thể liên lạc qua hotline 0865 344 349 hoặc chat trực tiếp với bác sĩ tại đây:

Chat với bác sĩ ngay

Chat với bác sĩ ngay

XEM THÊM:

Nguồn tham khảo

Tâm Bình giúp độc giả tìm kiếm nguồn thông tin chính xác nhất dựa trên các công trình nghiên cứu Y học đã được công bố, thẩm định trong và ngoài nước. Các tài liệu chúng tôi đưa ra đều được nghiên cứu và kiểm duyệt kỹ lưỡng đảm bảo thông tin cập nhật mới và khách quan nhất. Quý độc giả có thể tham khảo thêm chính sách biên tập của chúng tôi để xác nhận nội dung mà mình đọc được là chính xác và hữu ích.

Tham Vấn Y Khoa

Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng

Luôn tâm niệm “Y học cổ truyền là niềm đam mê của tôi”, TTƯT Nguyễn Thị Hằng hiện là cố vấn y khoa tại Dược Phẩm Tâm Bình. Bà là tác giả của nhiều đề tài nghiên cứu có tính ứng dụng cao trong điều trị các bệnh lý về xương khớp (thoái hóa khớp, thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa,...) và các bệnh liên quan đến đường tiêu hóa (viêm đại tràng, tiêu chảy, táo bón,…)

Mua hàng

(**) Thời gian phát huy hiệu quả khi sử dụng sản phẩm tùy thuộc vào tình trạng bệnh và cơ địa mỗi người

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Gửi câu hỏi tư vấn





    Các bài viết khác

    Táo bón ở bà bầu: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị an toàn 15/09/20
    Táo bón ở bà bầu là nỗi ám ảnh với không ít phụ nữ khi mang thai. Liệu tình trạng…
    Hệ tiêu hóa – Chức năng, cấu tạo và cách để có hệ tiêu hóa khỏe mạnh 28/08/20
    Hệ tiêu hóa giúp chuyển hóa thức ăn thành các chất dinh dưỡng mà cơ thể hấp thụ được. Bài…
    Trực tràng nằm ở đâu? Thường gặp phải những bệnh lý gì? 17/07/19
    Chúng ta vẫn thường nghe nói về những bệnh như: viêm trực tràng, loét trực tràng, sa trực tràng, ung…
    Điều trị đau bụng đi ngoài ban đêm – Nguyên nhân và cách phòng tránh 02/10/21
    Hỏi: Một tuần gần đây tôi có biểu hiện đau bụng đi ngoài ban đêm. Khi thì 2h sáng, khi…
    Xem tất cả bài viết