Tiêu chảy (Ỉa chảy) là gì? Nguyên nhân - Triệu chứng - Điều trị
BỆNH TIÊU HÓA

Tiêu chảy (Ỉa chảy) là gì? Nguyên nhân – Triệu chứng – Điều trị

15/05/19

Tiêu chảy hay Ỉa chảy là tình trạng rối loạn tiêu hóa có thể gặp ở bất kỳ ai, bao gồm cả người lớn và trẻ em. Tình trạng này thường xuất hiện vào mùa hè và có thể bùng phát thành dịch nếu không điều trị kịp thời. Nghiêm trọng hơn, tiêu chảy kéo dài có thể dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm như: mất nước, suy dinh dưỡng, suy thận… Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ những kiến thức cơ bản về chứng bệnh này.

1. Tiêu chảy (Ỉa chảy) là gì?

Thông thường, thức ăn khi đưa vào cơ thể sau 2-3 ngày sẽ được hấp thu triệt để nước và các chất dinh dưỡng; các chất cặn bã sẽ được thải ra ngoài. Do đó, một người khỏe mạnh có thể đi đại tiện 1-2 lần/ngày, phân thành khuôn, không lỏng hoặc nát.

Tiêu chảy (Ỉa chảy) là tình trạng đi ngoài phân lỏng nhiều hơn 3 lần một ngày. Bệnh được chia thành 2 dạng: tiêu chảy cấp tính và tiêu chảy mạn tính. Trong đó, tiêu chảy cấp xảy ra khi cơ thể bị dị ứng thức ăn, nhiễm khuẩn (E.coli, tả, lỵ, thương hàn…) hoặc do virus Rota… Tình trạng này có thể kéo dài từ 1-2 tuần. Còn đối với tiêu chảy mạn tính, bệnh tái đi tái lại trong một khoảng thời gian dài và kèm theo các biểu hiện như: đau bụng, đầy hơi, phân sống, đi ngoài có máu, buồn nôn, quặn thắt đại tràng… Lúc này, người bệnh dễ bị suy dinh dưỡng, suy nhược cơ thể và việc điều trị sẽ trở nên khó khăn hơn.

Bạn đừng bỏ lỡ xem những triệu chứng trong video sau đây nhé!

Theo wikipedia, tiêu chảy là nguyên nhân phổ biến tử vong ở các nước đang phát triển và đứng thứ hai trong số những bệnh gây tử vong trẻ em trên thế giới.

2. Nguyên nhân gây tiêu chảy (Ỉa chảy)

2.1. Nhiễm khuẩn đường ruột

Đây là nguyên nhân chính gây tiêu chảy, thường gặp khi bạn ăn phải thực phẩm không đảm bảo vệ sinh, chứa vi khuẩn Salmonella, Clostridium, khuẩn tụ cầu… dẫn tới ngộ độc. Mầm bệnh từ bên ngoài đi vào cơ thể, kích thích các mô trong đường tiêu hóa, gây viêm nhiễm và đau.

Ngoài ra, việc ăn rau sống, gỏi, đồ tái sống… được tưới bằng nước bẩn, phân tươi sẽ truyền vi khuẩn E.coli, giun sán, các loại kí sinh trùng. Bên cạnh đó, việc tiếp xúc với nguồn nước bị ô nhiễm cũng có thể gây bùng phát dịch lớn như: tả, lỵ, thương hàn…

2.2. Vệ sinh kém

Việc giữ vệ sinh kém cũng có thể lây lan vi khuẩn gây tiêu chảy nhiễm trùng. Vì vậy, mỗi người cần rửa tay sạch sẽ sau khi đi vệ sinh và trước lúc ăn để tránh vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể.

2.3. Rối loạn vi sinh đường ruột

Lạm dụng thuốc kháng sinh vô tình tiêu diệt vi khuẩn có lợi, gây mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, dẫn đến giảm hấp thu, tăng nhu động ruột, hậu quả là đi ngoài nhiều lần, phân lỏng, không thành khuôn hoặc phân sống.

2.4. Không hấp thu đường

Một số người có cơ địa không dung nạp được các loại đường như: lactose, glucose-galactose, fructose từ các loại trái cây, mật ong, sữa và chế phẩm từ sữa… Bởi vậy, khi họ ăn những thực phẩm chứa các loại đường này thì sẽ dễ dẫn đến tình trạng tiêu chảy kéo dài. Hoặc cơ thể thiếu các men như sucrase-isomaltase, lactase… cũng là nguyên nhân gây tiêu chảy.

Ngoài những nguyên nhân trên, hiện tượng tiêu chảy có thể là dấu hiệu cảnh báo một số vấn đề sau đây:

2.5. Ngộ độc thực phẩm

Do người bệnh sử dụng thức ăn bị ôi thiu, nhiễm độc hoặc chứa các chất phụ gia độc hại. Lúc này, bệnh nhân thường có biểu hiện như: đau bụng, đi ngoài dữ dội sau khi ăn xong, kèm theo tình trạng nôn mửa, tiêu chảy, sốt cao… Thậm chí, có thể dẫn tới co giật và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

ngộ độc thực phẩm

Ngộ độc thực phẩm

2.6. Hội chứng ruột kích thích

Đây là bệnh do thay đổi thói quen ăn uống, sau khi ăn đồ lạ hoặc dùng một số thuốc điều trị bệnh. Nguyên nhân là do nhu động ruột co thắt quá mức và kéo dài khiến thức ăn di chuyển trong đường ruột nhanh hơn. Lúc này, nước không được tái hấp thu hoặc tiết ra quá mức từ niêm mạc ruột dẫn đến tình trạng tiêu chảy đột ngột.

2.7. Viêm đại tràng

Bệnh do nhiễm vi khuẩn (Shigella, Samonella…), ký sinh trùng, nấm hoặc ngộ độc hóa chất gây nên. Ngoài ra, viêm đại tràng còn do rối loạn thần kinh thực vật, áp lực, căng thẳng tâm lý… Người bệnh viêm đại tràng thường bị rối loạn tiêu hóa, trong đó có tình trạng tiêu chảy.

Xem thêm: Tiêu chảy cấp tính do cryptosporidium là gì?

3. Triệu chứng tiêu chảy (Ỉa chảy) thường gặp

Khi bị tiêu chảy, người bệnh thường gặp các triệu chứng như:

– Tăng số lần đại tiện: Đi ngoài nhiều lần (thậm chí cả chục lần), phân sống hoặc lỏng không thành khuôn, có thể lẫn nhầy máu. Cảm giác mót, đi xong lại muốn đi tiếp.

– Đau bụng: Ngoài các triệu chứng liên quan đến đại tiện thì người bệnh còn có cảm giác đau quặn bụng hoặc âm ỉ, chướng bụng, đầy hơi. Những cơn đau thường xảy ra ở bụng dưới hoặc toàn bộ vùng bụng, đặc biệt là khi ăn các thực phẩm dễ gây kích ứng như: hải sản, đồ lạnh, thực phẩm tái sống… Mức độ nghiêm trọng của cơn đau phụ thuộc vào vị trí và nguyên nhân gây nhiễm trùng.

Đau bụng kéo dài

Đau bụng kéo dài

– Buồn nôn hoặc nôn: Tiêu chảy thường đi kèm với triệu chứng nôn khiến cơ thể dễ bị mất nước. Lúc này, người bệnh sẽ có các biểu hiện như: vẻ mặt hốc hác, miệng khô, mắt trũng, lờ đờ, tim đập yếu và hạ thân nhiệt. Bên cạnh đó, người bệnh còn có thể bị sốt, miệng hoặc da khô, tiểu ít, cảm thấy chóng mặt, mệt mỏi, mất ngủ…

Ngoài các triệu chứng tiêu chảy trên, tùy thuộc vào nguyên nhân gây nên tình trạng này mà người bệnh có các biểu hiện đặc trưng riêng.

– Trường hợp bị tiêu chảy do nhiễm virus, vi khuẩn: Nếu mắc tả, bệnh nhân có thể sẽ đi ngoài không kiểm soát (vài chục lần trong ngày). Phân dạng nước, màu đục như nước vo gạo hoặc màu trong, mùi hôi tanh khó chịu, không lẫn máu. Trong phân có lợn cợn nhiều vảy trắng, các vảy này mang nhiều vi khuẩn tả.

– Đại tràng chức năng: Lúc này, bệnh nhân đi ngoài phân không thành khuôn, có thể nát, sền sệt hoặc ra bọt. Tần suất đại tiện nhiều hơn, cứ ăn xong buồn đi ngoài và cảm giác dễ chịu hơn sau khi đi.

– Viêm đại tràng: Ngoài cảm giác đau bụng âm ỉ hoặc quặn thắt dọc theo khung đại tràng, người bệnh có thể bị đi ngoài nhiều lần (5-6 lần). Triệu chứng này rõ ràng hơn sau khi ăn đồ lạ, thực phẩm tái sống, dùng chất kích thích… Tính chất phân thay đổi có thể lỏng, toàn nước hoặc táo, phân không thành khuôn, đầu rắn đuôi nát, mùi tanh, đi cầu ra máu… Trường hợp tiêu chảy kèm máu, mùi nặng có thể là dấu hiệu của viêm đại tràng mạn tính hoặc ung thư đại tràng.

Xem thêm: Chữa đau bụng đi ngoài bằng cách nào?

4. Đối tượng có nguy cơ bị tiêu chảy

Tuổi: Trẻ em (dưới 5 tuổi), người già (trên 60 tuổi).

Phơi nhiễm độc tố của vi khuẩn ruột: Người đi du lịch ở những nơi chậm phát triển, vệ sinh môi trường kém, thực phẩm bẩn.

Lạm dụng thuốc kháng sinh gây loạn khuẩn đường ruột.

Độ pH dịch vị giảm: mắc bệnh lý viêm dạ dày mạn tính, sử dụng các thuốc ức chế bài tiết acid.

Suy giảm hệ miễn dịch: HIV/AIDS, hóa trị, bệnh ung thư.

5. Các biện pháp chẩn đoán tiêu chảy

Khám bệnh: Bác sĩ sẽ hỏi tiền sử bệnh tật, triệu chứng mắc phải.

Xét nghiệm:

– Nuôi cấy phân để kiểm tra vi khuẩn hoặc ký sinh trùng bất thường trong đường tiêu hóa của trẻ.

– Xét nghiệm máu, loại trừ một số bệnh

– Siêu âm loại trừ các vấn đề bất thường về cấu trúc giải phẫu của hệ tiêu hóa

– Xét nghiệm kiểm tra sự không dung nạp thực phẩm hoặc dị ứng

– Nội soi đại tràng sigma: Xét nghiệm này cho phép bác sĩ xem toàn bộ khung đại tràng, một phần của ruột non, từ đó, tìm ra nguyên nhân tiêu chảy.

6. Phương pháp điều trị tiêu chảy (Ỉa chảy)

Để ngăn chặn những biến chứng khó lường do tiêu chảy gây ra, người bệnh cần được điều trị càng sớm càng tốt theo các phương pháp sau:

6.1 Bù nước và chất điện giải

Khi bị tiêu chảy cấp, cơ thể mất khá nhiều nước và rối loạn điện giải. Do đó, việc quan trọng nhất và cần thực hiện đầu tiên là phải bù nước, chất điện giải kịp thời. Tốt nhất là uống nước đun sôi để nguội hoặc sử dụng dung dịch Oresol theo đúng hướng dẫn. Bên cạnh đó, có thể uống các loại nước khác như: nước cháo loãng, nước gạo rang, nước cơm… Trong trường hợp bị tiêu chảy nặng, lượng nước mất hơn 5% trọng lượng cơ thể, việc bù nước bằng đường uống không đáp ứng đủ thì phải truyền tĩnh mạch. Lưu ý, bệnh nhân không được tự ý truyền nước ở nhà mà phải đến các cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán và điều trị đúng cách.

Bù điện giải để tránh mất nước

Bù điện giải để tránh mất nước

6.2 Sử dụng thuốc tây

Đối với trường hợp bị tiêu chảy nhẹ thì tình trạng bệnh có thể thuyên giảm trong vòng một vài ngày mà không cần điều trị. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng không cải thiện, người bệnh bị nôn, đi ngoài ra máu, đau bụng dữ dội, sốt cao liên tục thì cần thăm khám và thực hiện xét nghiệm phân để tìm ra nguyên nhân.

Bị tiêu chảy uống thuốc gì là tốt nhất sẽ cần căn cứ vào nguyên nhân cũng như mức độ nghiêm trọng của bệnh. Từ đó, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị tiêu chảy với các loại thuốc tiêu chảy phù hợp. Nếu bệnh nhân bị nhiễm lỵ trực khuẩn, E.coli, Salmonella thì có thể sử dụng kháng sinh như: Ciprofloxacin, Ofloxacin, Pefloxacin… Trường hợp nhiễm khuẩn tả có thể sử dụng Tetracyclin, Cloramphenicol hoặc Biseptol.

Các loại thuốc tây được đánh giá là đem lại hiệu quả nhanh trong việc làm giảm những triệu chứng tiêu chảy. Tuy nhiên, đối với người già hoặc trẻ bị tiêu chảy cấp, hệ tiêu hóa kém thì việc sử dụng nhiều thuốc kháng sinh sẽ làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, lâu dần có thể dẫn đến nhờn thuốc. Do đó, cha mẹ cần thận trọng trong việc dùng thuốc khi bé bị tiêu chảy.

6.3 Các bài thuốc nam

Hiện nay, các bài thuốc nam chữa tiêu chảy đang là phương pháp được nhiều người tin dùng bởi tính an toàn và hiệu quả. Người bệnh có thể tham khảo một vài cách trị bệnh tiêu chảy bằng thuốc nam dưới đây.

Bài thuốc 1:

Theo Đông y, nụ vối vị đắng, tính hàn, có tác dụng thanh nhiệt giải độc, tiêu thực, dùng để chữa cảm sốt, đau đầu, ăn không tiêu. Ngoài ra, chất tanin có trong nụ vối giúp kích thích tiêu hóa và bảo vệ niêm mạc ruột.

Nụ vối

Nụ vối

Chuẩn bị một nắm lá vối, 8g vỏ ổi rộp, 10g núm chuối tiêu 10g. Thái nhỏ phơi khô, sắc với 400ml nước đến khi còn 100ml, chia 2 lần uống trong ngày. Dùng liên tục trong vòng 2-3 ngày.

Bài thuốc 2:

Trần bì (vỏ cam, quýt) chứa hàm lượng chất xơ cao, giúp điều chỉnh nhu động ruột và tăng cường tiêu hóa. Ngoài ra, chất pectin chứa trong vỏ cam giúp kích thích sự phát triển của các vi khuẩn có lợi trong ruột. Do đó, đây là một trong những vị thuốc trị tiêu chảy, đầy bụng, khó tiêu… hiệu quả.

Trần bì

Trần bì

Để thực hiện bài thuốc này, bạn chỉ cần hãm 1-2 vỏ cam với nước nóng trong 15 phút rồi uống. Phương pháp này giúp cải thiện rất nhanh các triệu chứng đau bụng, đi ngoài lỏng, đầy hơi…

Bài thuốc 3:

Lá ổi chứa nhiều chất tanin, có tác dụng làm săn niêm mạc, giảm tiết dịch ruột,  giảm nhu động, kháng khuẩn… Bởi vậy, đây là vị thuốc hỗ trợ điều trị đau bụng, đi ngoài hiệu quả.

Lá ổi

Lá ổi

Cách chữa tiêu chảy bằng lá ổi được thực hiện như sau: Người bệnh lấy khoảng 50g lá ổi vừa non vừa già, sắc nhỏ lửa với 2 bát nước. Đun sôi liên tục trong vòng 15-30 phút. Mỗi lần uống 1 chén nhỏ, ngày uống nhiều lần.

Trên đây là một số cách chữa đau bụng tiêu chảy tại nhà đơn giản, an toàn với sức khỏe. Tuy nhiên, chúng chỉ hiệu quả khi bệnh ở giai đoạn đầu, chưa kể quá trình bào chế thường mất nhiều thời gian. Đối với trường hợp bị tiêu chảy nặng (hơn 8 lần/ngày), người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế để điều trị càng sớm càng tốt.

7. Bị tiêu chảy nên làm gì?

7.1. Thực hiện chế độ ăn uống khoa học

Song song với việc sử dụng thuốc thì tiêu chảy nên ăn gì và kiêng ăn gì cũng tác động không nhỏ đến việc điều trị có hiệu quả hay không. Các chuyên gia y tế khuyên những người bị tiêu chảy nhiều lần nên ăn thức ăn lỏng, nhẹ, dễ tiêu hóa như: cháo trắng, súp… Cháo không chỉ giúp cơ thể nhanh chóng bù nước mà còn giúp cho việc tiêu hóa, tạo khuôn phân bình thường trở lại. Khi triệu chứng tiêu chảy thuyên giảm, bạn có thể bổ sung thịt nạc xay, mì nước, nước rau, bánh mì nướng… để bổ sung dưỡng chất cho cơ thể.

Bên cạnh đó, hạn chế sử dụng các thực phẩm nhiều chất béo, đồ tanh, đồ tái sống… Tuyệt đối không uống rượu bia, nước ngọt có ga… khiến tình trạng tiêu chảy trầm trọng hơn.

7.2. Dành thời gian nghỉ ngơi

Việc tập thể dục có thể khiến cơ thể bị mất nước nhiều hơn. Do đó, bạn cần dành thời gian để cơ thể được nghỉ ngơi. Bạn có thể sinh hoạt bình thường nhưng nên tránh những hoạt động tiêu tốn năng lượng không cần thiết.

7.3. Uống trà

Bạn có thể nhâm nhi một ly trà thêm vài cánh hoa cúc la mã, hoặc vài lát sả. Sả có tác dụng làm ruột của bạn ổn định hơn. Ngoài ra, bạn có thể uống một cốc trà gừng vì đây là cách trị đau bụng tiêu chảy cấp tốc rất hiệu quả.

uống trà

Uống trà

7.4. Giữ vệ sinh ăn uống cá nhân

Thực hiện ăn chín uống sôi, sử dụng thực phẩm đảm bảo. Vệ sinh dụng cụ nấu ăn sạch sẽ, đậy thức ăn tránh ruồi nhặng.

Đặc biệt, đối với trẻ nhỏ, cha mẹ không được tự ý dùng thuốc trị tiêu chảy cho bé mà cần tham khảo ý kiến của bác sĩ. Đồng thời, phải giữ vệ sinh tuyệt đối bằng cách: rửa tay trước khi cho trẻ ăn hoặc bú sữa, sau khi thay tã cho trẻ, đi vệ sinh và lúc bị dây bẩn.

Khi tiếp xúc với gia cầm, gia súc bị bệnh, phải sử dụng đồ bảo hộ. Chất thải của gia súc, gia cầm… cần xử lý và cách ly an toàn khỏi nơi sinh sống. Tránh ôm ấp hay gần gũi với thú cưng khi chúng bị bệnh.

Trong trường hợp tiêu chảy nhẹ thì người bệnh chỉ cần nghỉ ngơi và bù lượng nước điện giải đã mất. Tuy nhiên, với trường hợp nặng thì chứng bệnh có thể gây tử vong nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách, nhất là đối với trẻ nhỏ. Vì vậy, nếu thấy triệu chứng bất thường, tốt nhất, bạn hãy đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và giải quyết dứt điểm tình trạng tiêu chảy.

Xem thêm:

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
13
2

ĐẠI TRÀNG TÂM BÌNH

Đại tràng Tâm Bình

Thực phẩm chức năng Đại tràng Tâm Bình

Mua hàng

Công dụng:

– Hỗ trợ giảm các triệu chứng của viêm đại tràng cấp và mạn tính, viêm đại tràng co thắt, rối loạn tiêu hóa, đau bụng, đầy hơi, tiêu chảy.

– Hỗ trợ kích thích tiêu hóa.

Dùng cho:

– Người bị viêm đại tràng cấp và mạn tính, người bị rối loạn tiêu hóa.

Các Giải thưởng đạt được:

– Top 10 Hàng Việt Nam được người yêu dùng yêu thích

– Hàng Việt Nam chất lượng cao do Người tiêu dùng bình chọn

– Top 20 sản phẩm vàng Việt Nam

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

TIN TỨC BÁO CHÍ

Video

Giới thiệu Dược Phẩm Tâm Bình

Mrs Lê Thị Bình - Nữ Doanh nhân giàu lòng nhân ái

Chuẩn hóa nguồn dược liệu - Dược Phẩm Tâm Bình

Fanpage

Các bài viết khác

Những thực phẩm người bị viêm đại tràng nên tránh 14/11/18
Viêm đại tràng là bệnh viêm ruột, gây ra hiện tượng viêm, loét và rối loạn các chức năng của…
Những điều cần chú ý về tiêu hóa đối với các sĩ tử trong kỳ thi đại học 20/11/18
Chỉ còn chưa đầy nửa tháng nữa là các sĩ tử bước vào kỳ thi tuyển sinh đại học năm…
Bí kíp tận hưởng Ngày phụ nữ Việt Nam không lo rối loạn tiêu hóa 12/10/19
Thói quen ăn uống thả ga dịp lễ là một trong những nguyên nhân dẫn đến rối loạn tiêu hóa.…
Bệnh Crohn là gì? Nguyên nhân và phương pháp điều trị 24/12/19
Bệnh Crohn là chứng viêm đường ruột mãn tính, viêm từng vùng sau lan đến toàn bộ hệ tiêu hóa,…