Táo bón – nguyên nhân, triệu chứng và uống gì khỏi bệnh
BỆNH TIÊU HÓA

Táo bón – nguyên nhân, triệu chứng và uống gì khỏi bệnh

Tham vấn y khoa: Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng

Biên tập viên: Vũ Thị Hương

21/10/19

Táo bón là tình trạng tần suất đi ngoài ít hơn bình thường, có kèm phân khô cứng, ảnh hưởng đến chất lương cuộc sống nếu không có biện pháp xử lý kịp thời. Vậy táo bón là gì, nguyên nhân và cách điều trị như thế nào, hãy cùng Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

5/5 - (5215 bình chọn)

1. Táo bón là gì?

Táo bón khiến người bệnh gặp nhiều phiền toái trong cuộc sống

Táo bón khiến người bệnh gặp nhiều phiền toái trong cuộc sống

Theo thống kê, táo bón là một trong những vấn đề sức khỏe thường gặp nhất. Ở Mỹ, có ít nhất 2,5 triệu người mỗi năm phải thăm khám do táo bón.

Táo bón là trạng thái đi tiêu phân khô cứng, buồn mà không đi được, phải rặn mạnh, thời gian đi lâu hoặc nhiều ngày mới đi một lần và thường ít hơn 3 lần/tuần. Tình trạng này xảy ra thường xuyên có thể dẫn đến bị táo bón mạn tính, táo bón kéo dài, người bệnh phải rặn nhiều, gây đau rát. Táo bón kéo dài, không dứt có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh đại tràng, suy giáp trạng, tăng canxi máu, nhiễm độc chì, suy nhược cơ thể…

2. Nguyên nhân gây ra táo bón

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng táo bón, tuy nhiên một số những lý do thường gặp nhất là táo bón ảnh hưởng đến chức năng và táo bón thực thể như:

2.1. Táo bón do chế độ ăn uống không khoa học

Đây là thói quen thường gặp nhất ở táo bón. Chế độ ăn này tập trung thực phẩm giàu chất béo, tinh bột mà ít chất xơ. Chất xơ trong rau củ quả sẽ giúp làm mềm phân. Thiếu chất xơ thường xảy ra ở những người có thói quen ăn đồ ăn nhanh, nuốt vội, sử dụng đồ uống có chất kích thích như cà phê, rượu, bia… Những thực phẩm này góp phần tăng nặng tình trạng táo bón. Sử dụng trong thời gian dài sẽ càng khiến tình trạng táo bón kéo dài và tần suất đi đại tiện giảm.

qc

2.2. Liên quan đến các bệnh lý về hậu môn trực tràng

Tình trạng táo bón này đặc trưng bởi tổn thương thực thể, làm cản trở đường đi và khả năng hấp thụ nước của thành đại tràng, từ đó làm phân bị vón cục, mất nước. Khi đại tiện người bệnh còn bị đại tiện ra máu, táo bón đầy hơi, xì hơi nhiều…

Một số tình trạng, bệnh lý gây táo bón như:

  • Nứt hậu môn
  • Trĩ huyết khối
  • Có khối u tắc nghẽn ống tiêu hóa, to trực tràng vô căn

Ngoài ra bệnh táo bón kéo dài còn liên quan đến một số bệnh lý tại đại tràng như:

  • To đại tràng bẩm sinh
  • To đại tràng không rõ nguyên nhân
  • Viêm đại tràng mạn tính
  • Rối loạn trương lực đại tràng
  • Polyp đại tràng
  • Sa niêm mạc đại tràng…

2.3. Liên quan đến hội chứng ruột kích thích

Hội chứng ruột kích thích (IBS) làm tăng nguy cơ bị táo bón. Người bệnh có thể gặp phải các cơn táo bón đau bụng, kèm theo đầy hơi, thay đổi đặc tính của phân. Nguyên nhân là tín hiệu của não và ruột kém hiệu quả, dẫn đến cơ thể phản ứng lại quá mức với thay đổi xảy ra trong quá trình tiêu hóa. Người bệnh không chỉ gặp một lần mà thường xuyên phải đối mặt với táo bón kéo dài.

2.4. Do đang sử dụng các loại thuốc

Một số loại thuốc có thể dẫn đến tác dụng phụ là táo bón, làm rối loạn hấp thu tại đại tràng như:

  • Thuốc chống trầm cảm
  • Thuốc kháng cholinergic, thuốc kháng axit
  • Thuốc lợi tiểu
  • Thuốc chẹn kênh canxi
  • Thuốc chống viêm không steroid…

2.5. Do rối loạn thần kinh hoặc rối loạn nội tiết

Đây cũng là một trong số nguyên nhân làm táo bón kéo dài. Rối loạn nội tiết do tuyến giáp kém hoạt động có thể ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa, người bệnh dễ gặp phải tình trạng khó đi đại tiện. Những rối loạn thần kinh khác như bệnh Hirschsprung, bệnh Parkinson, tổn thương tủy sống, chấn thương đầu cũng làm tăng tình trạng táo bón.

2.6. Táo bón trong thai kỳ hoặc sau sinh

Ở phụ nữ đang mang thai, áp lực cơ học của tử cung đè lên ruột cộng với thay đổi nội tiết tố làm cho nhu động ruột hoạt động kém hơn. Ngoài ra, chế độ ăn uống và dùng thực phẩm bổ sung trong thai kỳ cũng khiến bà bầu bị táo bón. Tình trạng táo bón kéo dài gần như trong suốt thai kỳ và sau thai kỳ do cơ thể chưa ổn định lại.

2.7. Do vấn đề tâm lý

Theo Đông y, các vấn đề tâm lý như trầm cảm, lo lắng do đại tràng tích nhiệt, khí trệ hoặc âm dương khí huyết suy hư, khiến cho ruột già mất khả năng điều khiển.

Ngoài ra, bế tắc của phế khí cũng là một nguyên nhân gây ảnh hưởng đến khả năng bài tiết phân ở đại tràng.

3. Triệu chứng của táo bón

Các triệu chứng này thông thường sẽ hết sau một vài ngày và không gây nhiều phiền phức. Tuy nhiên nếu tình trạng này kéo dài, diễn biến lâu ngày cần phải điều trị.

Cụ thể:

Triệu chứng Biểu hiện chi tiết
Tần suất đi ngoài ít ⭐ Đối với người lớn, số lần đi đại tiện ít hơn 3 lần/tuần. Đối với trẻ nhỏ dưới 2-3 lần/tuần.
Phân rắn ⭐ Do nhu động ruột chậm nên đại tràng hấp thụ nhiều nước và chất dinh dưỡng còn lại dẫn đến phân rắn, có đường kính to hơn bình thường. Một số trường hợp có thể có phân rắn, lổn nhổn thành từng cục như phân dê.
Cảm giác đi tiêu không hết ⭐ Mỗi lần đại tiện đi xong cảm giác phân chưa hết và vẫn muốn đi tiếp
Đau bụng, cứng bụng ⭐ Có người đau âm ỉ, có người đau quặn thắt khi phải rặn, cơn đau tập trung ở vùng bụng dưới bên trái, phía dưới bụng. Khi chất cặn bã không được đào thải ra ngoài gây cứng bụng, chướng bụng.
Phân lẫn máu, có hạt lổn nhổn ⭐ Táo bón khiến phân vón cục, khi đi đại tiện phải rặn mạnh, tác động lên hậu môn, làm nứt hậu môn gây chảy máu.
Mệt mỏi, nôn, sốt ⭐ Chất cặn bã đọng lại lâu trong ruột già sẽ tích tụ độc tố, gây ra cảm giác buồn nôn. Ngoài ra còn làm tăng vi khuẩn cũng gây buồn nôn. Cơ thể mệt mỏi hơn.

>>> Tìm hiểu ngay: Táo bón ở trẻ em – Cách nào khắc phục

4. Đối tượng dễ bị táo bón

Táo bón dễ bắt gặp ở mọi đối tượng, từ táo bón ở trẻ sơ sinh, trẻ em đến táo bón khi mang thai, táo bón sau sinh và ở cả người già.

  • Người lớn tuổi: có xu hướng ít vận động, hoạt động trao đổi chất chậm và lực co cơ dọc theo đường tiêu hóa kém.
  • Phụ nữ đặc biệt trong thời kỳ mang thai và sau sinh: sự thay đổi nội tiết cũng như sự phát triển của thai nhi làm chèn ép ruột, làm chậm quá trình di chuyển của phân
  • Người ăn ít chất xơ, uống ít nước
  • Người đang phải dùng thuốc bao gồm thuốc chống trầm cảm
  • Người có bệnh lý liên quan đến hậu môn hoặc trực tràng…

Click xem thêm: Nguyên nhân và cách điều trị bệnh táo bón ở người già

5. Biến chứng nguy hiểm của táo bón

Táo bón là tình trạng thường gặp, nếu để táo bón kéo dài không có biện pháp chữa trị sẽ dẫn rới các bệnh lý như:

Bệnh trĩ như sa búi trĩ do phải rặn nhiều, làm tăng kích thước búi trí, có xuất hiện máu khi đi ngoài.

Có thể bị tắc ruột, viêm ruột: do những khối phân rắn bị ứ đọng lâu ngày trong đại tràng không được đào thải. Có thể cảm nhận được những khối phân rắn. Người bệnh thường cảm thấy mệt mỏi, ăn không tiêu.

Ung thư hậu môn – trực tràng: Táo bón khiến phân trở nên khô cứng, chứa nhiều độc tố và các chất có khả năng gây ung thư như deoxycholic acid, lithocholic acid và các phức hợp nitroso (NOCs). Nếu bị táo bón kéo dài khiến thời gian tiếp xúc của phân trong niêm mạc trực tràng tăng lên dẫn đến viêm, tổn thương thực thể. Lâu dần hình thành bệnh ung thư.

Giảm sức đề kháng: Do ảnh hưởng đến khả năng tiêu hóa, người dễ mệt mỏi, chán ăn nên lâu dầu có thể làm suy giảm sức đề kháng.

6. Chẩn đoán

6.1. Chẩn đoán lâm sàng

Dựa vào các triệu chứng cụ thể, tiền sử mắc bệnh, chế độ ăn uống và sinh hoạt để bác sĩ chẩn đoán tình trạng bệnh.

6.2. Chẩn đoán cận lâm sàng

Đối với người bị táo bón nặng, táo bón kéo dài kèm theo những triệu chứng của các bệnh lý khác nhau, bác sĩ sẽ tiến hành các biện pháp thăm khám hậu môn trực tràng.

Trong trường hợp nghi ngờ có vật thể hoặc bệnh lý, có thể sử dụng phương pháp nội soi trực tràng, chụp X-quang, sinh thiết trực tràng, đo áp lực hậu môn trực tràng hoặc xét nghiệm máu.

7. Khi nào nên tới bác sĩ

Bạn nên thăm khám kịp thời nếu gặp phải các triệu chứng sau:

  • Các triệu chứng nặng hơn và kéo dài hơn ba tuần
  • Thói quen đại tiện thay đổi đáng kể
  • Đau dữ dội ở vùng hậu môn, đau bụng khi đi vệ sinh
  • Chảy máu trực tràng
  • Đang gặp phải các bệnh như trĩ, xuất hiện các vết nứt hậu môn, rò trực tràng, sa trực tràng
  • Táo bón kèm theo nôn và đau bụng, sốt hoặc sụt cân
  • Xuất hiện những đợt tiêu chảy xen kẽ táo bón
  • Ngoài ra có thêm các triệu chứng khác như mệt mỏi, khả năng chịu lạnh kém

8. Cách trị táo bón hiệu quả

Điều trị có các phương pháp như: dùng thuốc táo bón (trong đó có thuốc tây và các bài thuốc Đông y từ những nguyên liệu dễ kiếm), ngoài ra chế độ ăn uống và vận động hợp lý cũng giúp cải thiện tình trạng này một cách hiệu quả.

Cần làm gì để giảm tình trạng khó đi đại tiện?

8.1. Điều trị bằng Tây y

Nếu tình trạng táo bón kéo dài, thời gian đi ngoài lâu nhưng phân vón cục, khó đại tiện, áp dụng các biện pháp không dùng thuốc không cải thiện, các bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc.

Các loại thuốc đặc trị thường được bác sĩ sử dụng là:

  • Thuốc nhuận tràng, làm mềm phân: Igol, Metamucil…
  • Thuốc thẩm thấu: Sorbitol, Forlax, Lactitol… trong thành phần có chứa muối vô cơ, đường, có tác dụng giữ nước trong lòng ruột, kích thích nhu động ruột thải phân ra ngoài dễ dàng hơn.
  • Thuốc làm mềm phân: Docusat, Norgalax giúp nước thấm vào khối phân, làm mềm phân và dễ di chuyển hơn.
  • Thuốc bôi trơn: bơm trực tiếp vào hậu môn để làm mềm phân.
  • Thuốc nhuận tràng: Bisacodyl, Cascara… kích thích nhu động ruột co bóp để đẩy phân ra ngoài.

Lưu ý:

– Không nên sử dụng những loại thuốc này dài ngày, có thể gây nên tác dụng phụ.

– Các loại thuốc này cũng chỉ giải quyết được triệu chứng mà không giải quyết được nguyên nhân.

– Sử dụng lâu khiến cơ thể mất đi khả năng co bóp, đào thải tự nhiên

– Trong trường hợp sử dụng thuốc không hiệu quả, người bệnh nên tới bệnh viện để tháo thụt làm sạch đường ruột.

>>> Tham khảo các thuốc nhuận tràng: [Cẩm nang] sử dụng THUỐC NHUẬN TRÀNG và Top 6 loại thuốc 2021!

8.2. Điều trị bằng phương pháp dân gian

Các phương pháp dân gian chủ yếu là giảm các triệu chứng táo bón, giúp cải thiện hệ tiêu hóa. Đây cũng là một trong những phương pháp nhằm mục đích nhuận tràng, làm mềm phân, từ đó kích thích nhu động ruột đẩy phân ra ngoài. Bạn có thể áp dụng một số mẹo dân gian chữa táo bón dưới đây.

  • Sung và sữa tươi: Đun nóng sữa và sung, dùng hàng ngày
  • Mận khô: Ăn hằng ngày hoặc đun rồi ép lấy nước, uống 2 lần/ngày
  • Mật ong và sữa ấm: Uống mỗi ngày vào buổi sáng
  • Bột từ hạt thìa là: Pha với nước ấm uống mỗi ngày

Tuy có tác dụng nhưng các biện pháp dân gian này chỉ nên áp dụng khi bệnh ở tình trạng tương đối nhẹ.

8.3. Điều trị táo bón bằng các bài thuốc Đông y

Theo các chuyên gia, việc áp dụng các bài thuốc Đông y trị táo bón sẽ đem lại hiệu quả tối ưu nhất. Bởi phương pháp này hoạt động dựa trên nguyên lý tác động từ căn nguyên gây bệnh, giúp cơ thể điều hòa lại khí huyết, lưu thông kinh mạch, từ đó cân bằng và khôi phục lại chức năng của cơ thể.

8.3.1. Trị nguyên nhân khí trệ

Bài 1:

Nguyên liệu: Chỉ xác 12g, Đại hoàng 5g, Trần bì 12g, Sinh địa 12g, Sa sâm 16g, Hoàng kỳ 10g, Kim ngân hoa 14g, Cam thảo 12g, Rau má 16g, Cỏ mực 20g, Phòng sâm 16g, Bạch thược 12g, Bạch linh 10g.

Cách thực hiện: Sắc uống ngày 1 thang.

Bài 2:

Nguyên liệu: Trần bì 12g, Chỉ xác 12g, Mộc thông 16g, Sinh địa 16g, Sa sâm 16g, Sâm hành 16g, Thăng ma 10g, Hồng hoa 6g, Cam thảo 10g, Mơ muối 10g.

Cách thực hiện: Sắc uống ngày 1 thang.

8.3.2. Trị nguyên nhân huyết hư

Bài 1:

Nguyên liệu: Đương quy 16g, Thục địa 16g, Hà thủ ô 16g, Đại táo 10g, Bạch thược 12g, Chỉ xác 12g, Đào nhân 12g, Cam thảo 10g, Thiên môn 16g, Hoa kim ngân tươi.

Cách thực hiện: Sắc uống ngày 1 thang.

Bài 2:

Nguyên liệu: Đương quy 20g, Ngưu tất 16g, Chỉ xác 10g, Trạch tả 10g, Sinh địa 12g, Ngân hoa 12g, Nhục thung dung 12g, Đại táo 10g, Sa sâm 16g, Hoa hồng 5g.

Cách thực hiện: Sắc uống ngày 1 thang.

8.3.3. Trị nguyên nhân nhiệt tà tích tụ

Bài 1:

Nguyên liệu: Sinh địa 16g, Chỉ xác 12g, Đào nhân 12g, Hoa hồng 10g, Tri mẫu 10g, Hoàng bá 10g, Thiên môn 12g, Mạch môn 12g, Trần bì 12g, Bạch thược 12g, Liên kiều 12g, Cát căn 16g, Đại táo 10g.

Cách thực hiện: Sắc uống ngày 1 thang.

Bài 2:

Nguyên liệu: Trần bì 12g, Chỉ xác 12g, Phòng sâm 16g, Đương quy 16g, Thiên môn 16g, Mạch môn 16g, Đào nhân 10g, Hoa hồng 10g, Rau má 20g, Cỏ mực 20g, Cát căn 16g, Đại táo 12g.

Cách sử dụng: Sắc uống ngày 1 thang.

9. Phòng ngừa táo bón theo lời khuyên từ chuyên gia

Một chế độ ăn uống khoa học và lối sống lành mạnh, thường xuyên vận động, tập thể dục sẽ giúp bạn không còn phải lo lắng về bệnh tật và hạn chế được tối đa nguy cơ mắc táo bón kéo dài. Theo Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng, nên thay đổi chế độ ăn bằng cách:

Bệnh táo bón ăn thêm rau xanh, hoa quả tươi

Bệnh táo bón ăn thêm rau xanh, hoa quả tươi

  • Ăn các thực phẩm chứa nhiều chất xơ như: rau xanh, hoa quả tươi, các loại măng, đặc biệt là nho khô…
  • Bổ sung thêm sữa chua có nhiều lợi khuẩn cải thiện hệ tiêu hóa
  • Uống đủ 2 lít nước/ngày giúp làm mềm phân, sạch đường tiêu hóa
  • Ăn thực phẩm giúp nhuận tràng, giàu vitamin nhóm B như mật ong, vừng, rau mồng tơi, khoai lang, chuối tiêu, đu đủ, củ cải, giá đỗ…
  • Kiêng sử dụng các loại đồ uống kích thích bia rượu, như trà, cà phê…
  • Không nên ăn quá nhiều thức ăn trong một bữa
  • Hạn chế ăn đồ khô như đậu tương, lạc

>>> Đừng bỏ lỡ: Tất tần tật về táo bón nên ăn gì và kiêng gì tốt nhất?

Bên cạnh đó cần tăng cường vận động cơ thể, tập luyện các môn thể thao phù hợp với thể trạng, sở thích và không nên nín nhịn khi đi đại tiện.

Để xử lý sớm hiện tượng này, bạn đừng quên thực hiện những biện pháp mà chuyên gia đã chỉ ra trong bài viết. Nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào cần được giải đáp, đừng ngại mà hãy liên hệ ngay cho chúng tôi theo số hotline 0343 44 66 99!

Hỗ trợ giảm táo bón do viêm đại tràng co thắt (Hội chứng IBS)

Đại tràng Tâm Bình hỗ trợ giảm táo bón do viêm đại tràng co thắt

Đối với trường hợp táo bón do hội chứng ruột kích thích (viêm đại tràng co thắt) làm giảm hoạt động của nhu động ruột dẫn đến chất cặn bã trong ruột bị đào thải ra ngoài chậm hơn nên chủ động cải thiện bệnh lý trước. Cụ thể, khi bị hội chứng ruột kích thích có thể điều trị bằng cách dùng các thuốc chống co thắt, chống táo bón và đầy hơi. Tuy nhiên không nên lạm dụng các thuốc này trong thời gian dài.

Bạn có thể hỗ trợ cải thiện táo bón do viêm đại tràng co thắt bằng cách massage đều quanh bụng để phân đào thải ra ngoài tốt hơn, đồng thời uống nhiều nước, ăn nhiều các loại rau xanh giàu chất xơ hòa tan, tránh các loại thức ăn dễ gây kích ứng hệ tiêu hóa như tôm, cua, cá hay thức ăn khó tiêu, dễ sinh hơi.

Ngoài ra, có thể sử dụng Đại tràng Tâm Bình để hỗ trợ các triệu chứng của viêm đại tràng co thắt, trong đó có táo bón. Với 12 thành phần thảo dược như Bạch truật, Bạch linh, Đảng sâm, Trần bì, Hoài sơn… Đại tràng Tâm Bình giúp hỗ trợ kích thích tiêu hóa, hỗ trợ giảm các triệu chứng của viêm đại tràng cấp và mạn tính, viêm đại tràng co thắt. Đồng thời hỗ trợ giảm các triệu chứng của rối loạn tiêu hóa như đau bụng, đầy hơi, ăn uống khó tiêu, phân sống…

XEM THÊM:

Nguồn tham khảo

Tâm Bình giúp độc giả tìm kiếm nguồn thông tin chính xác nhất dựa trên các công trình nghiên cứu Y học đã được công bố, thẩm định trong và ngoài nước. Các tài liệu chúng tôi đưa ra đều được nghiên cứu và kiểm duyệt kỹ lưỡng đảm bảo thông tin cập nhật mới và khách quan nhất. Quý độc giả có thể tham khảo thêm chính sách biên tập của chúng tôi để xác nhận nội dung mà mình đọc được là chính xác và hữu ích.

Tham Vấn Y Khoa

Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng

Luôn tâm niệm “Y học cổ truyền là niềm đam mê của tôi”, TTƯT Nguyễn Thị Hằng hiện là cố vấn y khoa tại Dược Phẩm Tâm Bình. Bà là tác giả của nhiều đề tài nghiên cứu có tính ứng dụng cao trong điều trị các bệnh lý về xương khớp (thoái hóa khớp, thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa,...) và các bệnh liên quan đến đường tiêu hóa (viêm đại tràng, tiêu chảy, táo bón,…)

Mua hàng

(**) Thời gian phát huy hiệu quả khi sử dụng sản phẩm tùy thuộc vào tình trạng bệnh và cơ địa mỗi người

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Gửi câu hỏi tư vấn





    Các bài viết khác

    Khi nào cần nội soi đại tràng? Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng giải đáp 04/02/21
    Nội soi đại tràng là việc làm hết sức cần thiết trong thời đại bệnh tiêu hóa đang gia tăng…
    Táo bón kéo dài điều trị sao cho dứt điểm? Tìm hiểu ngay 23/02/21
    Táo bón kéo dài là tình trạng đi tiêu không thường xuyên hoặc khó đi tiêu, tồn tại trong vài…
    10+ sai lầm điều trị viêm đại tràng khiến bệnh mãi không dứt 27/10/20
    Quá căng thẳng, sử dụng thuốc không đúng cách, ăn uống vô tội vạ, thiếu kiên trì,… là những sai…
    Trị táo bón tại nhà – 12 cách dân gian giúp nhuận tràng hiệu quả 18/08/21
    Trong dân gian có nhiều cách trị táo bón tại nhà giúp bạn đại tiện dễ dàng, tránh được những…
    Xem tất cả bài viết