Dị ứng thức ăn: Nguyên nhân - Triệu chứng - Cách điều trị mới nhất
BỆNH TIÊU HÓA

Dị ứng thức ăn: Nguyên nhân – Triệu chứng – Cách điều trị mới nhất

Tác giả: Vũ Thị Hương

Tham vấn y khoa: Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng

04/10/19

Dị ứng thức ăn chính là phản ứng của hệ miễn dịch với một số loại thức ăn được dung nạp vào cơ thể, hiện tượng này có thể gặp ở tất cả mọi đối tượng. Nếu bạn vẫn chưa nắm được nguyên nhân, triệu chứng, cách xử lý tình trạng dị ứng thức ăn thì hãy tìm hiểu ngay bài viết dưới đây nhé.

1. Dị ứng thức ăn

1.1. Dị ứng thức ăn là gì?

Dị ứng thức ăn (dị ứng thực phẩm) là phản ứng bất thường đối với thực phẩm khi cơ thể lầm tưởng một loại thức ăn nào đó là có hại.

Đây là bệnh liên quan đến hệ thống miễn dịch của cơ thể, chúng có thể là bệnh mạn tính kéo dài một thời gian hoặc cấp tính đột ngột.

1.2. Cơ chế gây dị ứng thực phẩm

Khi cơ thể tiếp xúc với chất mà hệ thống xác định là chất gây hại thì các kháng thể IgE sẽ được sinh ra.

Các phản ứng này có thể gây ra bệnh nghiêm trọng hoặc thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.

Thức ăn gây dị ứng thường chứa nhiều histamine hoặc trong quá trình chuyển hóa thức ăn làm sản sinh ra histamine.

Các chất này đọng lại trong cơ thể gây phù nề tại chỗ hoặc khắp cơ thể.

Ngoài ra protein có nguồn gốc từ động vật và thực vật trong thức ăn có thể gây dị ứng.

Protein này có đăc điểm bền với nhiệt nên khi đã nấu thức ăn kĩ ở nhiệt độ cao, protein vẫn giữ được cấu trúc ban đầu và gây ra tình trạng bệnh.

1.3. Phân biệt dị ứng thức ăn

Các biểu hiện của chúng rất dễ nhầm lẫn với tình trạng không dung nạp thức ăn, ngộ độc thực phẩm hay có sẵn các bệnh lý.

Cụ thể:

Không dung nạp thực ăn do thiếu enzyme thiết yếu để tiêu hóa hoàn toàn thức ăn đó.

Ví dụ, thiếu enzyme lactase làm giảm khả năng tiêu hóa đường sữa, khiến đầy hơi, tiêu chảy, chuột rút.

Ngộ độc thực phẩm: Đôi khi các triệu chứng của ngộ độc thực phẩm cũng giống với dị ứng thức ăn.

Nhạy cảm với chất phụ gia có trong thực phẩm. Ví dụ chất sulfites thường sử dụng trong trái cây khô, đồ hộp có thể gây ra các cơn hen suyễn ở người nhạy cảm.

– Độc tính histamine có trong các loại cá đông lạnh không được bảo quản đúng quy cách như cá thu, cá ngừ khiến nguy cơ ngộ độc cao.

Những người bị bệnh celiac dễ bị dị ứng gluten khi sử dụng thực phẩm có thành phần này.

2. Nguyên nhân dẫn đến dị ứng thức ăn 

Dị ứng thức ăn có thể đi từ nhẹ đến nặng, với các dấu hiệu như ngứa sưng lưỡi, nôn mửa, tiêu chảy, nổi mề đay, khó thở hoặc huyết áp thấp. Tình trạng này thường xảy ra trong vòng vài phút đến vài giờ hoặc vài ngày sau khi ăn thức ăn lạ.

Một số phản ứng cấp tính có thể gây ra bệnh nghiêm trọng thậm chí có thể đe dọa đến tính mạng gọi là sốc phản vệ.

Dị ứng thức ăn có dấu hiệu như ngứa sưng lưỡi, nôn mửa, tiêu chảy, nổi mề đay, khó thở hoặc huyết áp thấp

Bệnh có dấu hiệu như ngứa sưng lưỡi, nôn mửa, tiêu chảy, nổi mề đay, khó thở hoặc huyết áp thấp

2.1. Yếu tố tuổi tác

Trẻ bị dị ứng thức ăn thường xảy ra nhiều hơn so với người lớn, đặc biệt trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Nguyên nhân do sức đề kháng và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện dẫn tới các phản ứng nổi đỏ, mẩn ngứa.

2.2. Di truyền

Vấn đề này cũng có thể là do yếu tố di truyền gây ra. Có nhiều nghiên cứu cho thấy rằng nếu bố mẹ đều bị dị ứng thức ăn thì con cái sinh ra có nguy cơ cao mắc bệnh này.

2.3. Môi trường

Khi các chức năng trong cơ thể bình thường nhưng bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm không khí, nguồn nước, nơi có bệnh truyền nhiễm sẽ dẫn đến dị ứng.

3. Đối tượng dễ bị dị ứng thức ăn

Đây là hiện tượng phổ biến và có dễ gặp ở mọi đối tượng, không kể lứa tuổi, giới tính.

Theo thống kê, 5% tình trạng này ở người lớn và 8% ở trẻ em và đang có chiều hướng tăng lên.

Tuy nhiên một số yếu tố dưới đây làm tăng nguy cơ mắc bệnh:

– Trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ dễ mắc hơn

– Tiền sử gia đình có người bị hen suyễn, chàm, phát ban hoặc dị ứng.

– Đã từng bị dị ứng thực phẩm và tái đi tái lại nhiều lần.

– Người bị dị ứng với một loại thức ăn đặc biệt sẽ có nguy cơ cao mắc các dị ứng khác.

4. Triệu chứng của dị ứng thức ăn

Triệu chứng bệnh có thể đi từ nhẹ tới nặng, có thể xảy ra trong vài phút đến vài giờ hoặc vài ngày sau khi ăn thức ăn lạ với một số dấu hiệu:

  • Nổi mề đay, ngứa ran hoặc ngứa trong miệng.
  • Chóng mặt, đau đầu hoặc ngất xỉu.
  • Thở khò khè, nghẹt mũi hoặc khó thở.
  • Đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn hay nôn mửa.
  • Có biểu hiện sưng môi, mặt, lưỡi và cổ họng hoặc các bộ phận khác của cơ thể.
  • Nặng hơn có thể gây sốc phản vệ

Hiện tượng sốc phản vệ có thể gây nguy hiểm đến tính mạng như đường hô hấp bị thắt chặt, cổ họng sưng, khó thở, sốc, mạch đập nhanh, hoa mắt, chóng mặt, mất ý thức…

5. Chẩn đoán bệnh như thế nào?

Trẻ bị dị ứng thức ăn xảy ra phổ biến hơn so với người lớn

Trẻ bị dị ứng thức ăn xảy ra phổ biến hơn so với người lớn

Các bác sĩ sẽ dựa vào những triệu chứng lâm sàng và điều tra lịch sử dịch tễ cũng như tiền sử dị ứng hoặc hen suyễn của gia đình, những thức ăn đã dung nạp hay tần suất xảy ra dị ứng để đưa ra chẩn đoán ban đầu.

Để đưa ra quyết định chính xác, bác sĩ có thể yêu cầu bệnh nhân thực hiện một vài xét nghiệm:

Thử nghiệm da: Theo dõi phản ứng trên da bằng cách trích xuất ở dạng pha loãng của chất nghi ngờ gây dị ứng lên vùng da tay hoặc da lưng.

Xét nghiệm máu: Xét nghiệm máu sẽ giúp kiểm tra lượng kháng thể IgE trong máu phản ứng với các loại protein có trong một số loại thức ăn nhất định.

>> Xem thêm:

Trẻ bị rối loạn tiêu hóa nên ăn gì?

Trẻ bị rối loạn tiêu hóa có nên uống sữa không?

6. Cách xử lý khi bị dị ứng thức ăn

Ngay khi bị dị ứng thực phẩm bạn nên xử lý kịp thời theo một số cách sau:

– Dừng ngay những thực phẩm đang dùng, không tiếp tục dung nạp thức ăn nghi dị ứng.

– Đưa tới cơ sở y tế nếu tình trạng không thuyên giảm.

– Với người bị sốc phản vệ, nghẹt thở, mất ý thức cần hô hấp nhân tạo, xoa bóp tim ngoài lồng ngực và nhanh chóng đưa tới cơ sở y tế gần nhất cấp cứu.

7. Bị dị ứng thức ăn phải làm sao?

7.1. Loại bỏ thực phẩm gây dị ứng ra khỏi khẩu phần ăn

Điều đầu tiên nên loại các thực phẩm nghi ngờ dị ứng ra khỏi thực đơn hàng ngày, tránh ăn các loại thực phẩm đã và dễ gây kích ứng.

7.2. Sử dụng thuốc tây 

Đối với dị ứng thể nhẹ: Sử dụng thuốc kháng histamin để giảm các triệu chứng ngứa, mẩn đỏ, phát ban.

Đối với dị ứng nghiêm trọng: Bạn có thể cần tiêm epinephrine và đến phòng cấp cứu với hai phương pháp điều trị thông thường là Anti-ige và liệu pháp miễn dịch đường uống.

7.3. Một số mẹo dân gian chữa dị ứng hiệu quả

7.3.1. Nước giấm rượu táo

Giấm rượu táo có tác dụng kháng lại các tác nhân dị ứng bên trong là histamine, cân bằng lại pH, tăng khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng, từ đó khôi phục hoàn chỉnh hệ miễn dịch.

Kiềm trong giấm rượu táo rất tốt cho việc loại bỏ các gốc tự do có hại gây ra dị ứng.

Cách sử dụng: Pha giấm rượu táo với 1 thìa mật ong, một thìa nước chốt chanh với nước ấm. Mỗi ngày nên uống hai cốc.

7.3.2. Uống nước gừng

Gừng kết hợp mật ong giúp hạn chế vấn đề đường tiêu hóa. Vị cay tính ấm của gừng làm giảm triệu chứng mẩn ngứa, phát ban trên da.

Cách sử dụng: Đun sôi gừng thái lát trong khoảng 10 phút sau đó cho mật ong khuấy đều dùng trực tiếp.

Uống nước gừng kết hợp mật ong giúp hạn chế phát sinh các vấn đề về đường tiêu hóa

Uống nước gừng kết hợp mật ong giúp hạn chế phát sinh các vấn đề về đường tiêu hóa

7.3.3. Dùng gel nha đam

Nha đam có tính mát, làm dịu các triệu chứng trên da.

Cách sử dụng: Lấy phần thịt nha đam thoa trực tiếp lên vùng da bị kích ứng. Sau 10-15 phút dùng nước ấm vệ sinh lại vùng da bị tổn thương

7.3.4. Dùng lá trầu không

Lá trầu không là phương pháp an toàn khi bà bầu bị dị ứng thức ăn.

Cách sử dụng: Giã nát lá trầu không và đắp lên vùng da tổn thương giúp giảm tình trạng mẩn ngứa.

7.3.5. Tỏi sống

Tỏi có chứa thành phần chống dị ứng tự nhiên, do đó nhai 3 nhánh tỏi sống mỗi ngày, giúp bạn phục hồi tổn thương do dị ứng rất nhanh.

Tuy nhiên, không nên ăn một số lượng lớn tỏi tươi nhất là vào khi cơ thể đói sẽ gây cảm giác khó chịu, chướng bụng, buồn nôn và rối loạn đường ruột.

8. Người bị dị ứng thức ăn nên ăn gì? Kiêng gì?

8.1. Người bị dị ứng thức ăn nên ăn gì?

Với những người dễ bị dị ứng thức ăn, lựa chọn thực phẩm ăn uống là điều vô cùng cần thiết. Do đó, bạn có thể chú ý một số loại thực phẩm dưới đây:

– Gừng: Chứa chất chống viêm và chống vi khuẩn, giúp giảm bớt các triệu chứng khó chịu do dị ứng thực phẩm.

Chỉ cần pha một tách trà gừng tươi và uống suốt cả ngày.

– Chanh: Nước chanh giúp loại bỏ tạp chất và độc tố khỏi hệ thống, tăng khả năng miễn dịch của cơ thể, là một trong những thực phẩm hiệu quả trong điều trị dị ứng thực phẩm.

– Trà xanh có thể giảm các triệu chứng khó chịu của dị ứng thực phẩm.

– Nước ép cà rốt và dưa chuột là một trong những cách tự nhiên đối phó với dị ứng thực phẩm, giúp giảm sự khó chịu và cải thiện sức đề kháng của dạ dày.

Thực phẩm giàu vitamin C có tác dụng điều trị nhạy cảm nhẹ với thực phẩm và giàu chất chống oxy hóa, tăng cường hệ miễn dịch và ngăn ngừa tình trạng tái diễn.

Tỏi

Tỏi cũng là chất chống oxy hóa tốt.

8.2. Người bị dị ứng thức ăn nên kiêng gì?

– Trong giai đoạn cấp tính, cần giảm ăn đường và muối vì đường trong máu tăng cao sẽ gây ra hiện tượng quá mẫn (dị ứng).

Lượng muối nhiều sẽ gây kích ứng thần kinh ngoại biên.

– Kiêng những thức ăn gây kích thích như rượu, trà, cà phê, thuốc lá, tiêu, ớt.

– Trường hợp đang phù nề, rịn nước nên giảm thức ăn có nhiều nước như canh, súp và uống ít nước.

– Kiêng những thức ăn có nhiều đạm như tôm, cua, bò, gà, đồ hộp, lạp xưởng, chocolate, trứng, sữa…

9. Cách phòng tránh dị ứng thức ăn

– Nên đọc kĩ thành phần trên bảo bì, đảm bảo các thành phần này không gây dị ứng cho cơ thể.

– Không nên kết hợp những thức ăn có mẫn cảm chéo với các thực phẩm gây dị ứng như sữa dê với sữa bò, thịt bò với thịt cừu, giữa các loại cá với các loại đậu…

– Không ăn thực phẩm quá hạn sử dụng, thực phẩm hỏng.

– Luôn sẵn thuốc dị ứng trong người khi du lịch, đi ra ngoài.

– Vệ sinh dụng cụ nhà bếp, tránh để thức ăn lẫn với thực phẩm gây dị ứng chung một dụng cụ.

Đối với trẻ nhỏ bị dị ứng thức ăn, cách phòng tránh bằng cách:

– Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, loại bỏ những tác nhân gây dị ứng trong bữa ăn của người mẹ.

– Trẻ rất dễ dị ứng với sữa nên các bà mẹ cần lưu ý thành phần sữa.

– Không nên cho trẻ ăn dặm sớm trước 6 tháng. Nên cho trẻ làm quen từ từ với thức ăn và tránh các loại thức ăn dễ gây dị ứng như lòng trắng trứng, lạc, hải sản…

Với những thông tin trên đây, chắc hẳn bạn đã biết bị dị ứng thức ăn phải làm sao rồi nhỉ. Ngay khi có biểu hiện khác thường, bạn vẫn nên thăm khám bác sĩ để tìm ra nguyên nhân và có phương pháp điều trị kịp thời nhé. Chúc bạn có một sức khỏe tốt!

XEM THÊM:

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
7
1

Tham Vấn Y Khoa

Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng

Luôn tâm niệm “Y học cổ truyền là niềm đam mê của tôi”, TTƯT Nguyễn Thị Hằng hiện là cố vấn y khoa tại Dược Phẩm Tâm Bình. Bà là tác giả của nhiều đề tài nghiên cứu có tính ứng dụng cao trong điều trị các bệnh lý về xương khớp (thoái hóa khớp, thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa,...) và các bệnh liên quan đến đường tiêu hóa (viêm đại tràng, tiêu chảy, táo bón,…)

Mua hàng

(**) Thời gian phát huy hiệu quả khi sử dụng sản phẩm tùy thuộc vào tình trạng bệnh và cơ địa mỗi người

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Tuổi trẻ Thủ Đô"
TPBVSK Đại tràng Tâm Bình là sản phẩm uy tín trên thị trường, được giới chuyên môn đánh giá cao và nhiều người trên cả nước tin dùng. TPBVSK Đại tràng có tác dụng hỗ trợ giảm triệu chứng các bệnh lý về đường tiêu hóa.
Theo lý thuyết Y học cổ truyền, căn nguyên gây bệnh đại tràng là do tỳ vị hư yếu, khí huyết ứ trệ khiến các chức năng tiêu hóa bị rối loạn. Chính vì vậy, để điều trị triệt để căn bệnh này, cần lấy kiện tỳ hòa vị làm gốc.
Tuổi trẻ Thủ Đô Mở
Gửi câu hỏi tư vấn





    Các bài viết khác

    Đau bụng đi ngoài nên ăn gì kiêng gì? Áp dụng ngay kẻo lỡ 04/09/20
    Đau bụng đi ngoài nên ăn gì kiêng gì để nhanh khỏi là câu hỏi được nhiều người quan tâm.…
    Sự khác nhau giữa rối loạn tiêu hóa và viêm đại tràng 19/11/18
    Những cơn đau co thắt vùng bụng đi kèm với trướng bụng, đầy hơi, đi ngoài… thường khiến mọi người…
    Trẻ bị rối loạn tiêu hóa nên ăn gì? 05/09/19
    Rối loạn tiêu hóa là bệnh phổ biến ở trẻ nhỏ. Trẻ bị rối loạn tiêu hóa nên ăn gì…
    Truy lùng 4 “thủ phạm” khiến bệnh đại tràng tái phát sau cách ly xã hội 18/05/20
    Rượu bia triền miên, la cà quán xá, tụ tập ăn uống… là cách nhiều người “xõa” sau cách ly…
    Xem tất cả bài viết