Đỗ trọng – Vị thuốc quý có trong nhiều bài thuốc cổ phương
CÂY THUỐC

Đỗ trọng – Vị thuốc quý có trong nhiều bài thuốc cổ phương

24/12/19

Đỗ trọng là một vị thuốc quý đã được các Danh y sử dụng từ lâu đời, nổi tiếng như một loại thần dược trong điều trị chứng thận hư, đau lưng, đau khớp, thoát vị đĩa đệm. Ngày nay, đỗ trọng vẫn là một thành phần thiết yếu trong bài thuốc trị các chứng bệnh này.

1. ĐỖ TRỌNG LÀ GÌ?

Đỗ trọng là một vị thuốc trong Đông y, còn có tên gọi khác là Tư trọng – Ngọc ti bì – Đỗ trọng bắc hay Mộc miên. (wiki)

Đỗ trọng là loài cây gỗ sống lâu năm, cao từ 15-20m, đường kính thân cây từ 33-50cm. Lá mọc so le, phiến lá hình trứng hơi tròn, đuôi lá nhọn, mặt lá màu xanh đậm, mép lá có răng cưa. Lá non có lông tơ, lá già thì bóng láng, cuống lá có rãnh. Hoa đơn tính khác gốc, không có bao hoa. Quả hình thoi, đầu quả xẻ làm hai, tạo thành hình chữ V.

cây thuốc đỗ trọng

Cây thuốc dược liệu đỗ trọng

2. THÀNH PHẦN HÓA HỌC

Thành phần hóa học của đỗ trọng chứa rất nhiều hoạt chất quý, bao gồm: Alcaloids, vitamin C, Gutta – Percha, Glycoside, Potassium, Albumin chất béo, chất màu, tinh dầu và các muối vô cơ.

3. MÙI VỊ

Đỗ trọng gần như không mùi, vị hơi đắng, nhai có bã keo. Nếu bẻ ra, có nhiều sợi tơ dai, óng ánh, khó đứt.

4. THU HÁI VÀ CÁCH CHẾ BIẾN

Thu hái:

Cây đỗ trọng có xuất xứ từ Trung Quốc, ngày nay được trồng nhiều ở tỉnh Lào Cai và một số tỉnh vùng núi phía bắc nước ta.

Bộ phận dùng làm vị thuốc là vỏ cây đỗ trọng, được thu hái vào mùa hạ, khoảng tháng tư và tháng năm. Chọn những cây đã trồng từ 10 năm trở lên, thân lớn, bóc lấy vỏ. Người ta thường chỉ bóc 1/3 vỏ quanh thân cây để giữ cho cây tiếp tục sinh vỏ mới và có thể thu hái tiếp.

Chế biến:

Vỏ bóc về đem luộc nước sôi rồi trải ở chỗ bằng phẳng, lót rơm bên dưới, bên trên nén chặt làm cho vỏ phẳng, lấy rơm phủ kín xung quanh để nhựa chảy hết ra. Sau một tuần, nếu thấy vỏ có màu tím thì có thể dừng ủ, dỡ ra đem phơi, cạo thật sạch lớp vỏ bên ngoài, làm cho vỏ nhẵn bóng, cuối cùng cắt thành từng miếng.

Vỏ cây đỗ trọng được bào chế dưới dạng thuốc sắc hoặc ngâm rượu, liều dùng 5 – 12g tùy theo chỉ định điều trị bệnh khác nhau,

5. CÔNG DỤNG

Đỗ trọng là một vị thuốc bổ can thận, cường gân cốt, chủ trị chứng đau lưng, mỏi gối, đau thần kinh tọa, thần kinh liên sườn, thoát vị đĩa đệm, động thai, liệt dương do thận hư, là thành phần không thể thiếu trong các bài thuốc chữa vô sinh, hiếm muộn.

6. BÀO CHẾ THUỐC CHỮA BỆNH

Liều dùng: Uống 6 – l0g/ngày, dạng thuốc sắc, bột, cao lỏng hay ngâm rượu.

bài thuốc sử dụng cây đỗ trọng

Đỗ trọng là vị thuốc quen thuộc trong rất nhiều bài thuốc nam

6.1. Bài thuốc trị chứng đau lưng do thận hư

Bài thuốc 1: Áp dụng với người thận dương hư

Đỗ trọng, hoài sơn mỗi vị 16g , lộc giác giao 10g, đương quy, câu kỷ tử, thỏ ty tử mỗi vị 12g, nhục quế 8g, phụ tử 6g và thục địa 26g, sắc lên để uống hoặc tán bột, viên thành viên thuốc.

Bài thuốc 2: Áp dụng với người thận âm hư

Đỗ trọng 12g, nhục thung dung 12g, sơn thù 12g, hoài sơn 12g, thỏ ty tử 12g, ngưu tất 12g, câu kỷ tử 16g, sinh địa 16g, tất cả đem sắc lên uống hoặc trộn thành viên uống.

6.2. Bài thuốc trị đau dây thần kinh tọa do thoái hóa cột sống

Đỗ trọng, cam thảo và phòng phong mỗi vị 8g, quế chi và tế tân mỗi vị 6g, tang ký sinh, đảng sâm, bạch thược, độc hoạt, ngưu tất, phục linh, đại táo, thục địa và đương quy mỗi vị 12g. Sắc tất cả các vị lên uống mỗi ngày 1 thang.

6.3. Bài thuốc trị đau cột sống và đau ngang thắt lưng do phong hàn

Đỗ trọng 640g, đem cắt nhỏ sao với rượu, để ngâm rượu trong vòng 10 ngày. Ngày uống 3 ly, mỗi lần 1 ly nhỏ.

6.4. Bài thuốc đỗ trọng điều trị huyết áp cao

Bài thuốc 1:

Đỗ trọng 16g, mẫu lệ sống 20g, tang ký sinh 16g, câu kỷ tử và cúc hoa mỗi vị 12g, đem sắc uống, ngày dùng 1 thang.

Bài thuốc 2:

Đỗ trọng 80g, hạ khô thảo 80g, thục địa 40g và đơn bì 40g, tất cả tán thành bột rồi viên lại, mỗi lần uống 12g, ngày 2 – 3 lần.

6.5. Bài thuốc trị di tinh, liệt dương

Đỗ trọng 160g, câu kỷ tử, thỏ ty tử, sơn dương, ngưu tất, sơn thù và mạch môn mỗi vị 160g, thục địa 230g, lộc nhung 80g và ngũ vị tử 40g. Trộn các vị thuốc trên lại với nhau, tán thành bột mịn, mỗi lần uống 12g với nước muối nhạt, ngày uống 2 lần.

6.6. Bài thuốc trị chứng chảy máu não và tai biến do huyết áp cao

Đỗ trọng 12.5g, cam thảo 15.5g, lá sen 15.5g, bạch thược 16g, tang ký sinh, mạch môn và sinh địa mỗi vị 10g, tất cả đem sắc lên uống nhiều lần trong ngày, uống liên tục 7 ngày.

6.7. Bài thuốc trị chứng hen phế quản (giai đoạn ổn định)

Đỗ trọng 60g, ngưu tất, mạch môn, nhau thai khô và thiên môn mỗi vị 40g, quy bản và hoàng bá mỗi vị 60g, thục địa 80g, tán nhỏ các vị thuốc này thành viên, uống 2 lần mỗi ngày, mỗi lần uống 10g.

6.8. Bài thuốc trị đau bụng kinh

Bài thuốc 1:

Đỗ trọng, hương phụ, bạch thược, đương quy, phục linh, và xuyên khung mỗi vị 8g, tục đoạn, bạch truật, đảng sâm và thục địa mỗi vị 12g, cam thảo 4g, đem sắc lấy nước uống.

Bài thuốc 2:

Đỗ trọng, ngải cứu, a giao, đương quy và xuyên khung mỗi vị 8g, phá cố chỉ, hoàng kỳ, bạch truật, thục địa và hoài sơn mỗi vị 12g, đảng sâm 16g, đem sắc lấy nước uống.

6.9. Bài thuốc chữa động thai và các bệnh sau khi sinh đẻ

Đỗ trọng và táo tàu giã nát, viên thành viên to, mỗi lần dùng 10 viên, ngày uống 2 lần.

6.10. Bài thuốc phòng ngừa sảy thai

Đỗ trọng, ý dĩ (sao), đỗ trọng, tục đoạn, củ gai bánh, ba kích, đương quy, vú bò, cẩu tích, ba kích, thục địa mỗi vị 10g, đem sắc lên để uống.

7. LƯU Ý KHI SỬ DỤNG

– Không sử dụng cho người mắc chứng khó cầm máu, máu khó đông.

– Không dùng cho người có chứng âm hư

– Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú cần tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng, vì thuốc có thể truyền qua đường cho con bú.

– Không dùng đồng thời với Xà thoái và Huyền sâm.

Nếu cần thông tin thêm về dược liệu đỗ trọng và phương pháp điều trị các bệnh xương khớp từ đỗ trọng, bạn vui lòng liên hệ hotline tư vấn 0865344349 nhé!

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
1
Thầy thuốc ưu tú Nguyễn Thị Hằng Ths.Bs - TTƯT Nguyễn Thị Hằng

Luôn tâm niệm “Y học cổ truyền là niềm đam mê của tôi”, TTƯT Nguyễn Thị Hằng hiện là cố vấn y khoa tại Dược Phẩm Tâm Bình. Bà là tác giả của nhiều đề tài nghiên cứu có tính ứng dụng cao trong điều trị các bệnh lý về xương khớp (thoái hóa khớp, thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa,...) và các bệnh liên quan đến đường tiêu hóa (viêm đại tràng, tiêu chảy, táo bón,…)

Xem thêm

2 bình luận cho “Đỗ trọng – Vị thuốc quý có trong nhiều bài thuốc cổ phương”

  1. Trần Thị Mỹ Hạnh viết:

    Chào BS tôi bị cao huyết áp, rối loạn đường (tiền tiểu đường) đang điều trị uống thuốc tây hàng ngày, tôi bị thoát vị đĩa đệm đau lan xuống mắc cá chân và không đi bộ xa hơn 200 m gần 10 năm rồi, gần đây hiện tượng hàng ngày tê tay chân bất chợt và hay dọp bẻ. Vậy xin hỏi BS tư vấn kê giúp các loại thuốc để tôi xay nhuyễn vò viên dùng hàng ngày hoặc tư vấn phương pháp điều trị tốt cho bệnh được thuyên giảm, tôi cám ơn BS trước và chúc BS nhiều sức khỏe …

    • Chào bạn, năm nay bạn bao nhiêu tuổi rồi? Tình trạng đau lan xuống mắt cá chân, bị tê chân tay, khó đi lại nguyên nhân do nhân nhầy đĩa đệm bị lệch ra khỏi vị trí vốn có, gây chèn ép lên các dây thần kinh gây cảm giác đau và hạn chế dẫn truyền thần kinh gây tê bì, hạn chế vận động. Việc bạn hay bị vọp bể (chuột rút) nhiều khả năng do các dây thần kinh bị lão hoá cùng bị chèn ép nặng nề và lâu dài. Đây là tình trạng bệnh mạn tính hiện vẫn chưa có phương pháp điều trị hoàn toàn. Các liệu pháp chỉ giúp giảm các triệu chứng, cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.
      Những sp của Tâm Bình như viên khớp Tâm Bình, thấp diệu nang Tâm Bình đều có thể xay nhuyễn vò viên cho dễ uống bạn nhé. Nhất là thấp diệu nang Tâm Bình là sản phẩm giúp hỗ trợ giảm đau do đau thần kinh toạ, thần kinh liên sườn, thoát vị đĩa đệm, và hỗ trợ bổ can thận bạn nhé.
      Cùng với đó bạn cũng nên lưu ý lối sống và sinh hoạt: Nên ăn các thực phẩm có hoạt chất chống viêm như: dứa, nho… Ăn thêm các thực phẩm bổ sung vitamin A, vitamin C như cà rốt, cam, quýt, bưởi… Vitamin D và caici. Nên kiêng đồ ăn nhiều dầu mỡ, hạn chế ăn hải sản và hạn chế uống các đồ uống có cồn.
      Chúc bạn sức khoẻ!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Các bài viết khác

Thổ phục linh (khúc khắc): Vị thuốc quý trong bài thuốc trị gout, xương khớp 12/09/20
Thổ phục linh (khúc khắc) là một trong những vị thuốc quý được sử dụng hiện nay. Tuy nhiên, công…
Khám phá ngay các loại cây chữa bệnh xương khớp cực kỳ hiệu quả 01/08/19
Chữa bệnh xương khớp từ thảo dược tự nhiên là một trong những biện pháp an toàn, hiệu quả cho…
Mật nhân – cây thuốc trị bách bệnh: Công dụng và cách sử dụng ra sao? 17/09/20
Mật nhân là vị dược liệu đã được nghiên cứu để điều trị các bệnh lý xương khớp, da liễu,…
Lá lốt – Bài thuốc chữa đau vai gáy bằng thuốc nam, hiệu quả kinh ngạc 28/05/19
Ngoài các phương pháp thông thường như sử dụng thuốc, tập vật lý trị liệu… thì chữa đau vai gáy…
Xem tất cả bài viết