[Tứ Quân Tử Thang] – Bài thuốc cổ phương giúp ổn định hệ tiêu hóa
BỆNH TIÊU HÓA

[Tứ Quân Tử Thang] – Bài thuốc cổ phương giúp ổn định hệ tiêu hóa

Tác giả: Vũ Thị Hương

Tham vấn y khoa: Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng

08/10/20

Tứ quân tử thang là bài thuốc cổ phương nổi tiếng, có công dụng kiện tỳ, ích khí, dùng cho người gặp các vấn đề về tiêu hóa. Vậy cụ thể công dụng, cách dùng ra sao, hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

1. Nguồn gốc bài thuốc tứ quân tử thang

Nguồn gốc tứ quân tử thang

Tứ quân tử thang là bài thuốc trong cuốn “Thái bình huệ dân hòa tễ cục phương”.

Tứ quân tử thang là bài thuốc trong cuốn “Thái bình huệ dân hòa tễ cục phương” đời nhà Tống, ghi lại tổng cộng 788 phương thuốc hiệu quả mà dân gian thường dùng. Đây là một bộ sách y học được lưu truyền rộng rãi và có ảnh hưởng lớn trong chữa bệnh.

Bài thuốc tứ quân tử thang là bài thuốc cổ phương, nằm trong danh mục bổ ích chi tễ của Đông y, là tiền đề cho nhiều bài thuốc nổi tiếng về sau.

Tứ quân vốn rất trung hòa

Sâm linh truật thảo gọi là tứ quân

qc

Lục quân gia bán hạ trần

Tiêu đờm bổ khí, chữa phần dương hư

Dị công bán hạ loại trừ

Vị hàn chứng ấy, phải nhờ hương sa

Như vậy, phương thuốc tứ quân tử thang bao gồm các vị thảo dược như nhân sâm, bạch truật, phục linh, cam thảo, là nền tảng cho nhiều bài thuốc nổi danh khác như lục quân tử thang, sâm linh bạch truật tán, bát trân thang, bổ trung ích khí thang, kiện tỳ dưỡng vị, quy tỳ thang…

2. Thành phần bài thuốc Tứ quân tử thang

thành phần tứ quân tử thang

Thành phần bài thuốc cổ phương bao gồm Nhân sâm, Bạch truật, Phục linh và Cam thảo.

Thành phần phương thuốc tứ quân tử thang bao gồm:

  • Nhân sâm hoặc Đảng sâm: 8-12g
  • Bạch truật: 8-12g
  • Phục linh: 12g
  • Cam thảo: 4g

Mỗi thành phần trong bài tứ quân tử thang đều có công dụng riêng, thường dùng chữa chứng tỳ vị khí hư. Cụ thể:

  • Nhân sâm hoặc Đảng sâm tính ngọt ôn, kiện tỳ (1 trong ngũ tạng theo y học cổ truyền, phụ trách tiêu hoá, hấp thu, vận chuyển nước và đồ ăn, ích dưỡng. Là vị chủ dược
  • Bạch truật vị đắng, tính ôn, giúp kiện tỳ táo thấp (bồi bổ hệ tiêu hoá, giúp điều trị bệnh do ẩm thấp ảnh hưởng đến hệ tiêu hoá như gây nhạt miệng, kém ăn, đầy bụng, ỉa chảy…)
  • Phục linh có vị ngọt nhạt, kết hợp với bạch truật nhằm kiện tỳ thẩm thấp, tăng cường chức năng vận hóa của tỳ vị
  • Cam thảo có vị ngọt, tính ôn, giúp bổ trung hòa vị

3. Công dụng

tứ quân tử thang chữa viêm đại tràng

Bài thuốc này có thể được sử dụng để chữa căn nguyên gây nên bệnh viêm đại tràng.

Công dụng chính của tứ quân tử thang dùng chữa chứng tỳ vị hư nhược (tỳ là hệ thống tiêu hóa của cơ thể, vị là dạ dày), phế tổn, ăn uống không tiêu, tiêu hóa kém, ăn ít, phân lỏng, người mệt mỏi, tay chân lười vận động.

Bài thuốc tứ quân tử thang cũng dựa theo nguyên lý y học cổ truyền là phân chia rõ ràng theo nguyên tắc quân thần tá sứ. Nhân sâm (có thể thay thế bằng Đảng sâm) làm quân tức là vị thuốc chính, nhằm đại bổ nguyên khí, giúp thúc đẩy chức năng tiêu hóa ở dạ dày.

xem thêm: Viêm đại tràng: Nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị hiệu quả

Các vị thảo dược còn lại như Bạch truật, phục linh và cam thảo nhằm tăng tác dụng của tỳ vị, gia tăng quá trình tiêu thụ và hấp thu chất dinh dưỡng của đường tiêu hóa cho cơ thể. Căn nguyên của viêm đại tràng là tỳ vị hư yếu, do vậy, bài thuốc tứ quân tử thang cũng đồng thời cải thiện các triệu chứng của bệnh lý viêm đại tràng cấp và mạn tính, viêm đại tràng co thắt (hội chứng ruột kích thích), rối loạn tiêu hóa, ăn uống khó tiêu, đầy hơi chướng bụng…

>> THAM KHẢO THÊM CÁCH XỬ LÝ VIÊM ĐẠI TRÀNG AN TOÀN, HIỆU QUẢ <<

Tìm hiểu ngay nếu bạn đang bị đại tràng hành hạ
Hotline

Ngoài ra, theo Ths.Bs Hoàng Khánh Toàn, Trưởng khoa Đông y Bệnh viện 108, tứ quân tử thang còn có các tác dụng như:

  • Điều tiết hệ thần kinh thực vật, thúc đẩy quá trình làm lành các tổn thương tại hệ tiêu hóa và thúc đẩy phục hồi công năng tiêu hóa
  • Giúp tăng tạo glucogen trong gan, gia tăng lượng máu dự trữ
  • Điều chỉnh tuần hoàn mạch máu, tăng huyết dịch
  • Tăng cường chức năng hệ miễn dịch
  • Điều chỉnh nội tiết tốt
  • Bổ sung các yếu tố vi lượng

4. Cách sử dụng bài thuốc tứ quân tử thang

  • Tán bột mịn, mỗi lần uống 8-12g
  • Sắc nước uống các vị thảo dược trên. Ngày hai lần

5. Bài thuốc tứ quân tử thang gia giảm

Tứ quân tử thang gia giảm

Từ bài tứ quân tử thang có thể gia giảm các vị thuốc để chữa các triệu chứng liên quan tới hệ tiêu hóa.

Bên cạnh công dụng chính kiện tỳ vị, cải thiện các chứng đi ngoài ra nước, khi thêm các vị thảo dược khác, bài thuốc tứ quân tử thang gia giảm còn có một số công dụng khác như:

Gia giảm Công dụng
Thêm trần bì, bán hạ, mạch môn, trúc lịch Chữa tay chân không nhấc lên được
Thêm sinh khương, táo nhân Giảm lo âu, dễ ngủ
Thêm mộc hương, hoắc hương, cát căn, sài hồ, ngũ vị Giúp dễ ăn, tiêu khát không ăn được
Thêm trần bì, bán hạ, trúc lịch, nước gừng Trị liệt nửa người bên phải
Thêm phụ tử Trị chứng dương hư
Thêm hoắc hương, hoàng kỷ, biến đậu Trị chứng kiết, tả
Thêm nhục quế, đương quy, hoàng kỳ Tỳ vị hư yếu
Thêm phụ tử, đinh hương, sa nhân Chữa lạnh bụng
Thêm mộc hương, sa nhân, bột nhân sâm Chữa tỳ yếu ngắn hơi
Thêm bạch đậu khấu, chỉ thực, sa nhân Chữa kém ăn, chướng bụng
Thêm chỉ thực, bán hạ, chỉ xác Chữa bệnh chứng thuộc thực
Thêm huyền hồ, tiểu hồi, đương quy Chữa đau bụng do khí
Thêm can khương, xích thược, nhục quế Chữa đau bụng
Thêm phòng phong, khương hoạt Chủ trị cảm mạo phát sinh trong mùa xuân, hạ, thu
Thêm bình lang, đại hoàng Trị đại tiện không thông
Thêm đương quy, bạch thược, ngũ vị Chướng, tỳ âm suy kém

6. Biến phương tứ quân tử thang

Ngoài tứ quân tử thang, khi thay đổi một số vị thuốc trong “tứ quân” có thể trở thành những bài thuốc khác. Cụ thể có các biến phương của tứ quân tử thang như:

6.1. Dị công tán (Tiểu nhi dược chứng trực quyết)

trần bì

Thêm trần bì có tác dụng hành khí, tỳ vị

  • Bài tứ quân này có thêm vị trần bì (8g) có tác dụng hành khí tỳ vị, kết hợp với Đảng sâm, bạch truật
  • Công dụng: Tăng khả năng kiện tỳ ích khí hòa vị, ký khí.
  • Đối tượng sử dụng:
    • Người tỳ vị hưu nhược, khí trệ không thông
    • Thường dùng chữa cho trẻ em tiêu hóa không tốt

6.2. Kiện tỳ hóa đàm thang (Lục quân tử thang)

  • Thành phần: Đảng sâm, Bạch truật, Phục linh, Cam thảo, Trần bì, Bán hạ
  • Công dụng: Chữa chứng khi hư có đờm, chướng bụng, ăn ít, đau bụng râm ran, nôn mửa, sôi bụng, đi ngoài phân lỏng
  • Đối tượng sử dụng: Người tỳ vị hư, viêm phế quản mạn tính, ho có đờm, khó thở, mất chức năng điều hóa đường tiêu hóa.

6.3. Kiện tỳ hòa vị thang (Hương sa lục quế quân tử thang)

  • Thành phần: Đảng sâm, Bạch truật, Phục Linh, Cam thảo, Mộc Hương, Sa nhân
  • Công dụng: Dùng chữa chứng tỳ vị hư nhược, đau râm ran bụng, tức ngực, nôn mửa, bụng sôi, đại tiên phân lỏng.

6.4. Kiện tỳ nhu can thang (Quy thược lục quân tử thang)

  • Thành phần: Đảng sâm, Bạch truật, Phục linh, Cam thảo, Đương quy, Bạch thược
  • Công dụng: Điều hòa khí huyết, chữa can tỳ yếu, toàn thân hư nhược, kém ăn uống, tức ngực, chướng vụng, nóng trong người, mất ngủ, viêm gan mạn tính, kinh nguyệt không đều
  • Đối tượng: Dành cho người viêm gan mạn tính, kinh nguyệt không đều, tỳ vị hư yếu

6.5. Sâm linh Bạch truật tán

  • Thành phần: Đảng sâm, Bạch truật, Phục linh, Cam thảo, thêm Biển đậu, Sơn dược, Hạt sen, Kiết cánh, Ý dĩ, Sa nhân, có bài còn thêm Trần bì.
  • Công dụng: Tu dưỡng tỳ vị, lý khí hóa đàm, trị chứng tỳ phế khí hư, sức yếu, kém ăn, đại tiện lỏng, ho đờm lâu.

6.6. Thất vị Bạch truật tán

  • Thành phần: Đảng sâm, Bạch truật, Phục linh, Cam thảo, Cát căn, Hoắc hương, Mộc hương
  • Công dụng: Trị chứng tỳ hư, tiết tả, nóng trong người, khát nước
  • Đối tượng: Dùng cho trẻ em

7. Lưu ý khi sử dụng tứ quân tử thang

Theo Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng, để phát huy tối đa công dụng của bài tứ quân tử thang, ngoài việc uống đúng và đủ, bạn nên chú ý một số điểm sau:

  • Nên tìm mua những thành phần có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng
  • Tham khảo ý kiến của người có chuyên môn
  • Nên liệt kê các loại thuốc đang sử dụng để tránh tương tác thuốc
  • Kiên trì áp dụng trong thời gian dài
  • Có thể sử dụng các sản phẩm có thành phần đảng sâm, bạch truật, phục linh, cam thảo như TPBVSK Đại tràng Tâm Bình, được bào chế dưới dạng viên nang, dễ sử dụng, không tốn nhiều thời gian sắc.

Với các thành phần kế thừa và phát huy bài thuốc quý, có thêm một số thành phần thảo mộc từ nhiên nhiên, TPBVSK Đại tràng Tâm Bình giúp hỗ trợ làm giảm các triệu chứng của viêm đại tràng cấp và mạn tính, viêm đại tràng co thắt, rối loạn tiêu hóa, đau bụng, đầy hơi, tiêu chảy, đồng thời hỗ trợ kích thích tiêu hóa.

Các vị thảo mộc tự nhiên đều được trồng tại vùng nguyên liệu sạch, được chế biến theo nguyên tắc bào chế tinh chất, được thực hiện trên dây chuyền công nghệ khép kín, đảm bảo quy định về an toàn sản phẩm. Hơn nữa, TPBVSK Đại tràng Tâm Bình còn được sản xuất bởi thương hiệu uy tín trên thị trường dược phẩm Việt Nam.

Trên đây là một số thông tin về bài thuốc tứ quân tử thang, nếu có bất kỳ thắc mắc nào vui lòng liên hệ qua hotline 0865 344 349 để được tư vấn hỗ trợ.

XEM THÊM:

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
1

Tham Vấn Y Khoa

Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng

Luôn tâm niệm “Y học cổ truyền là niềm đam mê của tôi”, TTƯT Nguyễn Thị Hằng hiện là cố vấn y khoa tại Dược Phẩm Tâm Bình. Bà là tác giả của nhiều đề tài nghiên cứu có tính ứng dụng cao trong điều trị các bệnh lý về xương khớp (thoái hóa khớp, thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa,...) và các bệnh liên quan đến đường tiêu hóa (viêm đại tràng, tiêu chảy, táo bón,…)

Mua hàng

(**) Thời gian phát huy hiệu quả khi sử dụng sản phẩm tùy thuộc vào tình trạng bệnh và cơ địa mỗi người

8 bình luận cho “[Tứ Quân Tử Thang] – Bài thuốc cổ phương giúp ổn định hệ tiêu hóa”

  1. Trần Thanh Sơn viết:

    Tôi đi táo bón nhiều năm nay, đi nội soi bác sĩ kết luận Hội chứng ruột kích thích thể táo bón, có dùng được bài thuốc không thưa bác sĩ?

    • Chào bạn, hội chứng ruột kích thích thể táo bón là trường hợp nhu động ruột bị rối loạn, co bóp chậm hơn bình thường dẫn đến phân khi đi ngoài ít nước và bị khô cứng. Bài thuốc “Tứ Quân Tử Thang” là bài thuốc cổ phương có tác dụng ích khí, kiện tì, dưỡng vị để trị các bệnh lý rối loạn tiêu hoá, đại tràng. Tuy nhiên nên lưu ý nếu muốn dùng các thành phần trong bài “Tứ Quân Tử Thang” bạn nên mua ở các cơ sở uy tín vì tình trạng thảo dược trôi nổi không rõ nguồn gốc, kém chất lượng trên thị trường, nếu bạn mua nhầm có thể tiền mất nhưng kém hiệu quả bạn nhé.

  2. Trần Văn Thân viết:

    Em cảm giác buồn nôn nhưng không nôn được, không muốn ăn ,và sáng sớm ngủ dậy em đã thấy chóng mặt khó chịu trong người, đi ngoài 1 tháng nay nhưng chưa đi khám, dùng bài thuốc này có khỏi hẳn được các triệu chứng không bác sĩ?

    • Chào bạn, bạn có thể cung cấp thêm thông tin như một ngày bạn buồn nôn bao nhiêu lần, hay thấy buồn nôn vào lúc nào (sáng ngủ dậy hay mỗi khi ăn), bạn đi ngoài tiêu chảy hay táo bón và tần suất thế nào? Các triệu chứng của bạn nhìn chung có thể do 1 số nguyên nhân như rối loạn hệ thần kinh thực vật, cảm lạnh khi giao mùa (thời tiết hiện nay), rối loạn tiêu hoá (do căng thẳng stress, uống rượu bia) hoặc nếu bạn là nữ đó có thể là do ốm nghén.
      Trước hết bạn nên đi khám ở cơ quan y tế để được chẩn đoán chính xác sớm, sau đó tuỳ theo tình trạng bệnh lý mà bác sĩ có thể cân nhắc các phương án điều trị khác nhau chứ không nên tự ý dùng các bài thuốc khi chưa biết chính xác bệnh lý.
      Chúc bạn sức khoẻ!

  3. Thu viết:

    đau bụng bên trái kèm theo buồn nôn, đi ngoài là bệnh gì vậy dược sĩ? Dùng thuốc gì phù hợp ạ?

    • Chào bạn, tình trạng đau bụng bên trái có thể do nhiều nguyên nhân gây ra như viêm dạ dày, viêm đại tràng, viêm tuỵ, sỏi mật… Trường hợp của bạn nhiều khả năng là do bệnh lý về đại tràng như viêm đại tràng, hội chứng ruột kích thích. Tuy nhiên bạn vẫn nên đến khám bác sĩ để được kết luận chính xác cũng như tìm nguyên nhân gây bệnh để từ đó sẽ có phương pháp điều trị đúng đắn và phù hợp nhất với bạn bạn nhé.
      Chúc bạn sức khoẻ!

  4. Ngô Hải Đăng viết:

    Tôi có thể mua hàng tâm bình ở đâu? Cuối năm có chương trình giảm giá gì không?

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Tuổi trẻ Thủ Đô"
Theo lý thuyết Y học cổ truyền, căn nguyên gây bệnh đại tràng là do tỳ vị hư yếu, khí huyết ứ trệ khiến các chức năng tiêu hóa bị rối loạn. Chính vì vậy, để điều trị triệt để căn bệnh này, cần lấy kiện tỳ hòa vị làm gốc.
TPBVSK Đại tràng Tâm Bình là sản phẩm uy tín trên thị trường, được giới chuyên môn đánh giá cao và nhiều người trên cả nước tin dùng. TPBVSK Đại tràng có tác dụng hỗ trợ giảm triệu chứng các bệnh lý về đường tiêu hóa.
Tuổi trẻ Thủ Đô Mở
Gửi câu hỏi tư vấn





    Các bài viết khác

    Trẻ rối loạn tiêu hóa uống thuốc gì? Chuyên gia khuyên bạn 26/10/20
    Rối loạn tiêu hóa thường xảy ra ở trẻ em, tuy không nguy hiểm nhưng ảnh hưởng tới sức khỏe…
    5 thói quen “tai hại” khiến viêm đại tràng mãi không khỏi 23/05/19
    Bị viêm đại tràng hành hạ khiến bạn “mất ăn mất ngủ” không thể làm được việc gì! Cho dù…
    Hội chứng ruột kích thích khi mang thai có nguy hiểm? Áp dụng 4 cách xử trí tốt nhất 24/03/21
    Hội chứng ruột kích thích khi mang thai tuy không đe dọa tới tính mạng nhưng nó tác động nhất…
    {Thực hư} Bạch tật lê – Dược liệu tăng cường sinh lý phái mạnh 24/04/21
    Bạch tật lê là dược liệu sử dụng phổ biến trong các bài thuốc bổ thận tráng dương, tăng cường…
    Xem tất cả bài viết