Hiểu biết về cây thiên niên kiện – dược liệu quý không phải ai cũng biết
CÂY THUỐC

Hiểu biết về cây thiên niên kiện – dược liệu quý không phải ai cũng biết

26/12/19

Thiên niên kiện là một trong những vị thuốc nam hàng đầu trong các bài thuốc Đông y trị phong thấp, gai đốt sống, nhức mỏi chân tay, thoái hóa xương khớp ở người cao tuổi. Cùng tìm hiểu rõ hơn về loại dược liệu quý này trong bài viết dưới đây.

1. THIÊN NIÊN KIỆN LÀ GÌ?

Cây thiên niên kiện trong dân gian thuộc họ Ráy, còn có tên gọi khác là sơn thục hay cây bao kim.

Thiên niên kiện là cây thân cỏ, sống lâu năm, thân rễ mập, bò dài, có mùi thơm. Lá mọc từ thân rễ, hình tim, mặt lá sáng bóng, dài khoảng 20-30cm. Hoa của cây mọc thành cụm, gọi là những bông mo, có màu xanh, dài khoảng 5cm. Quả thiên niên kiện thuôn dài, nhiều hạt. Cây thiên niên kiện ra hoa vào tháng 4 đến tháng 6 hàng năm và có quả chín sau 4-5 tháng. (wiki)

cây thiên niên kiện

Cây thiên niên kiện

Thiên niên kiện là loài cây mọc hoang, ưa khí hậu nóng ẩm, được tìm thấy chủ yếu ở khu vực Nam Á và Tây Nam Thái Bình Dương. Cây thiên niên kiện mọc nhiều ở các vùng trũng, men các kênh, rạch, khe suối và ở các sườn đồi thấp.

2. THÀNH PHẦN HÓA HỌC

Thân rễ của cây thiên niên kiện chứa khoảng 1% thành phần là tinh dầu. Đây chính là dược liệu quý dùng trong Đông y với nhiều thành phần hóa học như: 40% l-linalol, một ít terpineol và chừng 2% este tính theo linalyl acetat. Ngoài ra còn có sabinen, limonen, a-terpinen, acetaldehyt, aldehyd propionic.

3. MÙI VỊ

Thiên niên kiện có vị đắng, cay, mùi thơm, tính ấm.

Tinh dầu của thiên niên kiện có màu vàng nhạt, mùi thơm nhẹ, dễ chịu.

4. THU HÁI VÀ CHẾ BIẾN

Thu hái:

Cây thiên niên kiện được trồng bằng rễ và cũng thu hoạch bộ rễ để làm dược liệu.

Chế biến:

Rễ cây sau khi hái về được rửa sạch, cắt đoạn ngắn tầm 20cm, đem sấy nhanh ở nhiệt độ 50 độ C cho khô mặt ngoài, lột bỏ vỏ và các rễ con, sau đó phơi khô lại rồi cất đi bảo quản ở nơi khô ráo, tránh ẩm mốc.

5. CÔNG DỤNG 

Theo y học cổ truyền, thiên niên kiện có tác dụng hỗ trợ điều trị phong tê thấp, đau mỏi cổ vai gáy, nhức mỏi xương khớp, tê bì chân tay, đặc biệt ở người cao tuổi; hỗ trợ điều trị vôi hóa đốt sống, thoái hóa xương khớp, gai đốt sống. Ngoài ra, cây thiên niên kiện còn trị bệnh đau dạ dày, kích thích tiêu hóa, giảm đau bụng kinh và dùng trong chế biến hương liệu.

6. BÀO CHẾ THUỐC CHỮA BỆNH 

Thiên niên kiện khô có thể chế biến dưới hai dạng: sắc thuốc và ngâm rượu uống.

Liều lượng: 5-15g cho mỗi thang thuốc.

Vị thuốc thiên niên kiện

Bào chế vị thuốc thiên niên kiện dùng trong Đông y

6.1. Bài thuốc chữa phong thấp, đau nhức xương khớp

Bài 1:

Thiên niên kiện, ngưu tất mỗi loại 10g; mộc qua, hy thiêm thảo mỗi vị 20g. Đem sắc tất cả với 1 lít nước, đến khi cạn còn 400 ml thì dừng, chia làm 2 lần uống hết trong ngày.

Bài 2:

Thiên niên kiện, ngải cứu, thương nhĩ tử mỗi vị 10g; rễ cây cỏ xước 40g; hy thiêm, thổ phục linh mỗi loại 20g. Sắc các loại thuốc này với 4 bát nước đầy cho tới khi còn lại 2 bát nước thì dừng, chia làm 2 lần, uống trước khi ăn.

Bài 3:

Thiên niên kiện, cốt toái bổ mỗi vị 10g, bạch chỉ 8g, sắc lên uống mỗi ngày 1 thang.

6.2. Bài thuốc chữa đau bụng kinh bằng thiên niên kiện

Thiên niên kiện, rễ bưởi, rễ cây bướm bạc, rễ cây sim rừng mỗi vị 10g, đem các nguyên liệu trên sắc lên, uống thay nước trong những ngày hành kinh.

6.3. Bài thuốc chữa rôm sảy, mẩn ngứa, dị ứng

Thiên niên kiện, gừng tươi, củ sả, tất cả rửa sạch, giã nát rồi đắp lên vùng da bị bệnh. Thực hiện đều đặn trong vòng 2-3 ngày.

6.4. Bài thuốc chữa mụn nhọt, mụn độc

Giã nát lá thiên niên kiện tươi, trộn đều với muối hạt rồi đắp lên đầu mụn, đắp mỗi ngày cho đến khi mụn lặn hẳn.

6.5. Bài thuốc ngâm rượu chữa bệnh từ cây thiên niên kiện

1kg củ thiên niên kiện; ngưu tất, câu kỷ tử, hổ cốt mỗi loại 100g, các nguyên liệu này đem rửa sạch, thái nhỏ, phơi khô, sao vàng hạ thổ, sau đó đem ngâm cùng 2 lít rượu trắng loại trên 40 độ, ngâm trong bình sành hoặc bình thủy tinh ít nhất 1 tháng là có thể dùng được.

Để bình rượu ở chỗ khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng mặt trời trực tiếp, uống mỗi ngày 1 chén nhỏ trong bữa ăn.

6.6. Bài thuốc trừ sâu nhậy

Đem thiên niên kiện phơi khô, tán thành bột rồi rắc bột đó lên chỗ bị sâu phá hoại.

7. LƯU Ý KHI SỬ DỤNG THIÊN NIÊN KIỆN

  • Người âm hư nội nhiệt, táo bón, nhức đầu không nên dùng.
  • Khi dùng thiên niên kiện khô để ngâm rượu không nên cho quá nhiều và không nên uống quá 2 chén nhỏ một ngày vì có thể gây ra ngộ độc, nôn ói, chóng mặt, đau đầu.

Nếu còn thắc mắc thêm về các phương pháp phòng và chữa bệnh từ thiên niên kiện, vui lòng gọi ngay hotline 0865344349 để được các chuyên gia, dược sĩ cao cấp của Dược phẩm Tâm Bình tư vấn cách điều trị phù hợp nhất.

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
7
2
Thầy thuốc ưu tú Nguyễn Thị Hằng Ths.Bs - TTƯT Nguyễn Thị Hằng

Luôn tâm niệm “Y học cổ truyền là niềm đam mê của tôi”, TTƯT Nguyễn Thị Hằng hiện là cố vấn y khoa tại Dược Phẩm Tâm Bình. Bà là tác giả của nhiều đề tài nghiên cứu có tính ứng dụng cao trong điều trị các bệnh lý về xương khớp (thoái hóa khớp, thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa,...) và các bệnh liên quan đến đường tiêu hóa (viêm đại tràng, tiêu chảy, táo bón,…)

Xem thêm
Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Các bài viết khác

Ths.Bs Thầy thuốc ưu tú Nguyễn Thị Hằng 22/05/20
Thầy thuốc ưu tú, Ths. BS. Nguyễn Thị Hằng (sinh ngày 11/08/1964) là Bác sĩ chuyên khoa Y học cổ…
Các vị thuốc giúp bổ can thận 15/11/18
Thuốc bổ can thận có tác dụng gì? Theo y lý về y học cổ truyền, trong con người thận…
Thổ phục linh (khúc khắc): Vị thuốc quý trong bài thuốc trị gout, xương khớp 12/09/20
Thổ phục linh (khúc khắc) là một trong những vị thuốc quý được sử dụng hiện nay. Tuy nhiên, công…
Bạch truật – “Thần dược” có 15 công dụng diệu kỳ ai cũng nên biết 30/10/19
Từ xa xưa Bạch truật đã được coi là “thần dược trường thọ” giúp tăng cường sức khỏe, đặc biệt…
Xem tất cả bài viết