Đau thần kinh tọa: Nguyên nhân – Triệu chứng – Điều trị- Tâm Bình
BỆNH THẦN KINH TỌA

Đau thần kinh tọa: Nguyên nhân – Triệu chứng – Điều trị

02/07/19

Đau thần kinh tọa là triệu chứng phổ biến do hiện tượng chèn ép dây thần kinh gây ra. Bệnh có thể ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống và sinh hoạt của người bệnh. Vậy đau thần kinh tọa là gì? Nguyên nhân do đâu? Uống thuốc gì để khỏi? Câu trả lời sẽ có ngay trong bài viết dưới đây.

1. Đau thần kinh tọa là gì?

Dây thần kinh tọa là dây thần kinh lớn nhất của cơ thể, được nối từ phần dưới thắt lưng tới chân, đảm nhận vai trò chi phối cảm giác vận động .

Đau dây thần kinh tọa (đau thần kinh tọa hoặc tọa thống phong theo Đông y) được hiểu là hội chứng đau dọc từ thắt lưng xuống hai chi. Cơn đau có thể đến từ từ hoặc ập tới dữ dội, đặc biệt là sau khi người bệnh mang vác vật nặng. Thông thường, triệu chứng đau chỉ xảy ra ở một bên cơ thể, tuy nhiên, cũng có những trường hợp đặc biệt, cơn đau xuất hiện ở cả hai bên.

Trong những năm gần đây, bệnh đang có xu hướng trẻ hóa về độ tuổi và xảy ra nhiều biến chứng phức tạp. Đau thần kinh tọa hay gặp ở độ tuổi 30-60 và tỉ lệ nam giới mắc cao gấp 3 lần so với nữ giới. Do đó, khi có biểu hiện bất thường, người bệnh nên thăm khám ngay để có phương pháp điều trị kịp thời.

2. Nguyên nhân

nguyên nhân đau thần kinh tọa

Đau thần kinh tọa do nhiều nguyên nhân gây ra

2.1. Thoát vị đĩa đệm

Thoát vị đĩa đệm được xem là “thủ phạm” hàng đầu gây ra hiện tượng đau thần kinh tọa. Khi khối nhân nhầy trong bao xơ đĩa đệm thoát ra ngoài chèn ép vào ống sống và dây thần kinh gây ra những cơn đau, chúng kéo dài từ thắt lưng xuống chân.

2.2. Thoái hóa cột sống

Thoái hóa cột sống có thể xảy ra ở cổ, lưng. Tuy nhiên, chỉ có thoái hóa cột sống thắt lưng mới là nguyên nhân gây ra cơn đau thần kinh tọa. Sự biến đổi hình dạng cột sống cùng với hiện tượng mọc gai xương ảnh hưởng nghiêm trọng tới dây thần kinh tọa, từ đó xuất hiện những cơn đau dữ dội.

2.3. Hạn chế vận động

Bị đau thần kinh tọa sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến vận động của chi dưới. Căn cứ vào tầm vận động của động tác cúi, gập người để xác định tình trạng bệnh lý.

– Cúi người: <90 độ , không cúi được và đau thắt lưng dữ dội. Tay không thể chạm đến gót chân.

– Gập người: <90 độ, không thể cúi gập người về trước. Động tác khuân vác bằng lưng gặp khó khăn.

– Nghiêng người sang trái hoặc phải: <45 độ, tay không thể chạm mặt đất. Phần đùi và mông chịu đau nhức dữ dội.

– Khó đứng thẳng: Phần gót chân chỉ cần chạm nhẹ xuống đất là đã thấy những dấu hiệu đau dây thần kinh tọa khắp từ chân đến thắt lưng gần như ngay lập tức.

2.4. Trượt đốt sống

Đốt sống bị trượt ra phía trước hoặc sau dẫn đến hẹp ống sống thắt lưng gây tổn thương rễ thần kinh, thậm chí có trường hợp nặng biến chứng thành hội chứng chùm đuôi ngựa.

2.5. Chấn thương

Những chấn thương do tai nạn giao thông, tai nạn nghề nghiệp, ngã… tại vùng lưng, nếu không được xử lý triệt để có thể để lại di chứng sau này, tác động tiêu cực tới dây thần kinh tọa.

2.6. Viêm cột sống

Những tổn thương ở cột sống có thể dẫn đến tình trạng viêm cột sống, ảnh hưởng xấu đến rễ thần kinh. Đó là nguyên nhân gây ra triệu chứng đau thần kinh tọa.

Ngoài ra, nguyên nhân có thể xuất phát từ các yếu tố như: mang thai, béo phì, tổn thương cột sống do khối u, gãy xương chậu, tiểu đường…

3. Đối tượng dễ mắc 

– Người già: Tuổi tác là yếu tố ảnh hưởng tới cột sống như thoát vị đĩa đệm, gai xương dẫn tới đau thần kinh tọa.

– Béo phì: Cân nặng càng lớn càng làm gia tăng căng thẳng cho cột sống, từ đó làm thay đổi cấu trúc cột sống gay ra đau thần kinh tọa.

– Người thường xuyên phải mang vác nặng, lái xe cơ giới trong thời gian dài.

– Người ngồi nhiều, ít vận động

– Mắc bệnh đái tháo đường làm tăng nguy cơ tổn thương thần kinh

4. Triệu chứng

Triệu chứng đau thần kinh tọa

Triệu chứng của đau thần kinh tọa

Tùy vào nguyên nhân cũng như vị trí dây thần kinh bị tổn thương nên bệnh nhân sẽ có triệu chứng khác nhau.

– Cảm giác đau một bên, xuất phát từ thắt lưng xuống mông, đùi và lan xuống hai chi dưới, gây đau cẳng chân, gót chân và lòng bàn chân. Tần suất và mức độ đau thay đổi.

– Vận đông hạn chế. Các động tác cúi, gập người khó khăn.

– Cứng lưng mỗi buổi sáng thức dậy, cảm giác cơ cứng vùng lưng dưới và mất vài phút mới ổn định lại được, đặc biệt giai đoạn thời tiết chuyển mùa.

– Tê bì chân tay, đau buốt dọc dây thần kinh hông.

– Thay đổi dáng đi, đi tập tễnh, khó khăn.

Nếu không được chữa trị kịp thời sẽ ảnh hưởng lớn tới cuộc sống sinh hoạt và sức lao động. Lâu dần sẽ dẫn tới tình trạng teo cơ dọc theo đường đi của dây thần kinh tọa, đại tiện, tiểu tiện không tự chủ, cong vẹo côt sống, thậm chí gây tàn phế, liệt.

> Xem thêm: Cột sống hủy hoại vì 4 lý do này

5. Đau thần kinh tọa có chữa khỏi được không?

Có tới 60-90% nguyên nhân gây đau thần kinh tọa xuất phát từ thoát vị đĩa đệm. Các cơn đau do bệnh lý thần kinh tọa có thể giảm dần triệu chứng và biến mất trong vòng từ 4-6 tuần. Do vậy, ngay khi có những triệu chứng nhẹ ban đầu, bạn nên chữa trị kịp thời theo đúng phác đồ của bác sĩ thì bệnh hoàn toàn có thể chữa khỏi.

Các chuyên gia cho biết, việc phát hiện sớm và điều trị bệnh có ý nghĩa vô cùng quan trọng bởi bệnh càng để lâu sẽ ảnh hưởng năng nề và gây ra khó khăn trong quá trình lựa chọn phương pháp chữa.

6. Khi nào nên gặp bác sĩ?

Đau thần kinh tọa thể nhẹ thường biến mất sau thời gian tuy nhiên những cơn đau kéo dài trên một tuần, tình trạng và tần suất đau nghiêm trọng hơn như đau đột ngột, dữ dội ở lưng hoặc chân tay, các cơn đau sau chấn thương dự dội như tai nạn giao thông hoặc khó khăn trong việc kiểm soát ruột hoặc bàng quang nên tới gặp bác sĩ để được đưa ra lời khuyên cụ thể nhất.

7. Làm thế nào để kiểm tra tình trạng đau thần kinh tọa tại nhà?

Bị đau thần kinh tọa sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến vận động của chi dưới. Căn cứ vào tầm vận động của động tác cúi, gập người để xác định tình trạng bệnh lý. Bạn có thể kiểm tra xem mình có mắc đau thần kinh tọa hay không bằng cách kiểm tra đơn giản tại nhà như sau:

– Giảm biên độ vận động cột sống: Đứng thẳng sau đó cúi người tối đa, hai tay thẳng và hướng xuống đất. Nếu khoảng cách từ tay tới ngón chân lớn, tay không chạm tới ngón chân, khi đó bệnh nhân có thể mắc đau thần kinh tọa.

– Nghiệm pháp Schober: Đánh dấu vị trí khớp cột sống thắt lưng-cùng (điểm A) và đo lên trên 10cm (điểm B). Để bệnh nhân cúi xuống như trường hợp trên. Nếu hai điểm A-B tăng dưới 4cm (<14/10) chứng tỏ bệnh nhân có sự giảm vận động cột sống thắt lưng.

– Dấu Lasegue: Để bệnh nhân nằm trên mặt phẳng và nâng cao chân bệnh nhên lên khỏi mặt giường tới khi cảm thấy đau. Nếu góc Lasegue dưới 70 độ có thể mắc đau thần kinh tọa. Góc Lasegue càng nhỏ thì mức độ càng nặng.

– Dấu Neri: Để người bệnh ngồi hai chân duỗi thẳng sau đó cúi xuống, hay ngón trỏ chạm vào hai ngón chân cái. Nếu cảm thấy đau và phải gập gối lại mới sờ được ngón chân là dương tính với bệnh.

8. Chẩn đoán

Bên cạnh các triệu chứng đau và một số nghiệm pháp góp phần chẩn đoán ở trên, các bác sĩ sẽ tiến hành chụp chiếu để xác định cụ thể mức độ nghiêm trọng của bệnh.

– Chụp X-quang: không giúp ích nhiều cho thoát vị đĩa đệm nhưng hướng đến hoặc loại trừ nguyên nhân gây bệnh như thoái hóa cột sống, viêm cột sống, viêm cột sống dính khớp, trượt đốt sống, hẹp đốt sống, lao cột sống,…

– Chụp cộng hưởng từ (MRI) cột sống thắt lưng: xác định tình trạng tổn thương cũng như vị trí khối thoát vị và mức độ thoát vị.

– Chụp CT Scan: chỉ được chỉ định khi không có điều kiện chụp cộng hưởng từ.

– Điện cơ (EMG): phát hiện và đánh giá tổn thương rễ thần kinh.

9. Điều trị 

9.1. Điều trị nội khoa

Trên 90% bệnh nhân đau thần kinh tọa được điều trị nội khoa mà không phải can thiệp liệu pháp mổ.

– Nhóm Thuốc giảm đau hạ sốt chống viêm không chứa Steroid: Paracetamol, Diclofenac, Etoricoxib…  được chỉ định trong trường hợp nặng, nhằm hạn chế hiện tượng viêm nhiễm xảy ra.

– Thuốc giãn cơ: Mydocalm, Decontractyl… trường hợp bị cơ cứng lưng, chân, bác sĩ sẽ chỉ định sử dụng thuốc này.

– Tiêm corticosteroids: Chỉ định cho trường hợp đau do viêm cột sống dính khớp.

Thuốc tây không phải là giải pháp hoàn hảo dành cho người bệnh. Bởi nếu sử dụng trong thời gian dài, thuốc có thể gây ra tác dụng phụ, làm suy yếu chức năng của các bộ phận như: gan, thận, dạ dày…

Ngoài ra người bệnh có thể sử dụng phương pháp bất động trong điều trị đau thắt lưng cấp và thoát vị đĩa đệm năng.

9.2. Điều trị ngoại khoa

Điều trị phẫu thuật được chỉ định trong các trường hợp:

– Thể liệt và teo cơ: chỉ định phẫu thuật sớm, tránh tàn phế cho bệnh nhân.

-Thể ngoan cố đặc biệt là loại đau dữ dội: Sau điều trị tích cực nhiều tháng tình trạng vẫn không tiến triển.

– Thể tái phát nhiều lần và tần suất liên tục, ảnh hưởng lớn tới sinh hoạt của bệnh nhân.

– Thể phức tạp như kèm hội chứng chùm đuôi ngựa.

9.3. Phương pháp vật lý trị liệu

– Nhiệt trị liệu (hồng ngoại, sóng ngắn), điện trị liệu, siêu âm trị liệu…

– Tác động cơ học bằng cách kéo dãn cột sống, tác động cột sống (nắn cột sống, phương pháp Chiropractic), vận động trị liệu (chương trình tập Williams)

– Châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt.

9.4. Điều trị bằng các bài thuốc dân gian

sử dụng bài thuốc dân gian trị đau thần kinh tọa

Sử dụng các bài thuốc dân gian

Một số bài thuốc nam được dân gian truyền tai nhau, có tác dụng tốt trong việc điều trị đau dây thần kinh tọa, người bệnh có thể tham khảo.

Sâm Ngọc Linh: 100g sâm Ngọc Linh đã rửa sạch, thái lát, ngâm với 1 lít mật ong rừng. Sau 1 tháng có thể lấy ra sử dụng, mỗi ngày ngậm 3 lát sâm sẽ cải thiện cơn đau buốt của đau thần kinh tọa.

Lá lốt và gừng: Lá lốt là bài thuốc hiệu quả được nhiều người áp dụng. Mỗi loại 100g rửa sạch, giã nhuyễn. Cho hỗn hợp này vào chậu nước ấm, thêm chút muối biển, khuấy đều. Buổi tối trước khi đi ngủ, bạn ngâm châm với hỗn hợp nước này cho tới khi nguội, sáng thức dậy cơ thể sẽ khỏe mạnh, không cơ cứng lưng.

Sữa tỏi: Bài thuốc quen thuộc với những người bị đau thần kinh tọa. Nghiền nát 5 tép tỏi, khuấy đều với 200ml sữa tỏi, đun sôi khoảng 5 phút. Mỗi ngày uống 1 ly sữa tỏi sẽ cải thiện được triệu chứng bệnh

Những bài thuốc chữa đau thần kinh tọa tại nhà trên có ưu điểm dễ thực hiện, chi phí điều trị thấp, tuy nhiên chúng chỉ phù hợp với những người bệnh mới khởi phát. Hơn nữa, phương pháp này đòi hỏi người bệnh phải kiên trì lâu dài mới mang lại hiệu quả. Do đó,  đây không phải là giải pháp hữu hiệu dành cho người bận rộn hoặc bệnh tiến triển nặng.

4.2. Phương pháp Tây Y

Đau dây thần kinh tọa uống thuốc gì là câu hỏi được nhiều người quan tâm. Thông thường, các bác sĩ sẽ chỉ định một số loại thuốc như:

– Thuốc hỗ trợ giảm đau: Paracetamol… giúp chặn đứng nhanh chóng cơn đau cấp tính.

– Thuốc chống viêm không chứa Steroid: Diclofenac, Etoricoxib…  được chỉ định trong trường hợp nặng, nhằm hạn chế hiện tượng viêm nhiễm xảy ra.

– Thuốc giãn cơ: Mydocalm, Decontractyl… trường hợp bị cơ cứng lưng, chân, bác sĩ sẽ chỉ định sử dụng thuốc này.

– Tiêm corticosteroids: Chỉ định cho trường hợp đau do viêm cột sống dính khớp.

Thuốc tây không phải là giải pháp hoàn hảo dành cho người bệnh. Bởi nếu sử dụng trong thời gian dài, thuốc có thể gây ra tác dụng phụ, làm suy yếu chức năng của các bộ phận như: gan, thận, dạ dày…

>> Tìm hiểu thêm: 5 bài thuốc nam chữa đau thần kinh tọa nhất định phải thử một lần

5. Lời khuyên của bác sĩ chuyên khoa

Theo dược Bác sĩ Nguyễn Thị Hằng, để phòng ngừa và hỗ trợ điều trị chứng đau thần kinh tọa, người bệnh nên chú ý:

5.1. Chế độ ăn uống

Chế độ ăn uống cho người mắc đau thần kinh tọa

Chế độ ăn uống hợp lý

Chế độ ăn uống hằng ngày giúp bổ sung dưỡng chất cần thiết, cải thiện tình trạng đau, viêm, tổn thương rễ thần kinh:

– Bổ sung canxi từ thực phẩm (tôm, cá, súp lơ xanh, đậu phụ, vừng…), tắm nắng giúp xương khớp chắc khỏe, tránh loãng xương.

– Ăn nhiều thực phẩm giàu vitamin B như hàu, thịt bò, nấm, bông cải xanh… có tác dụng kháng viêm, giảm đau lưng, tăng cường sức khỏe cơ bắp…

– Tăng cường thực phẩm chứa hoạt chất chống viêm từ gừng, tỏi, hành, nghệ…

– Hạn chế thực phẩm giàu chất béo như nội tạng động vật, đồ ăn nhanh, đường, tinh bột… khiến trọng lượng cơ thể tăng.

– Bỏ thói quen có hại cho sức khỏe như thuốc lá, rượu bia, chất kích thích…

>> Xem thêm: Đau thần kinh tọa kiêng ăn gì? Xem ngay chuyên gia giải đáp

5.2. Phương pháp tập luyện

– Tập thể dục vừa sức, thường xuyên nhằm nâng cao thể lực.

– Áp dụng bài tập nhẹ nhàng như dưỡng sinh, yoga, thiền… nhằm tăng cường sự dẻo dai, sức khỏe của khối cơ lưng cạnh cột sống, cơ bụng.

– Không tập luyện những môn thể thao nặng, quá sức như bóng chuyền, bơi lội…

– Chú ý không thay đổi tư thế đột ngột, nhảy từ trên cao xuống ảnh hưởng nghiêm trọng tới cột sống, làm tổn thương rễ thần kinh.

– Nếu ngồi lâu, nên đứng lên vận động nhẹ nhàng, mỗi lần 5 phút.

– Đứng tư thế thẳng, không rũ vai, gù lưng. Tránh tình trạng khom lưng khi đọc, viết, ngồi máy tính.

Đau thần kinh tọa gây ra nhiều phiền toái, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Vì vậy, ngay khi phát hiện triệu chứng trên, bạn nên đến ngay cơ sở y tế để thăm khám và thực hiện phương pháp điều trị phù hợp. Đừng quên chat với chúng tôi tại đây để được các chuyên gia tư vấn.

XEM THÊM:

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
1
2
Thầy thuốc ưu tú Nguyễn Thị Hằng Ths.Bs - TTƯT Nguyễn Thị Hằng

Luôn tâm niệm “Y học cổ truyền là niềm đam mê của tôi”, TTƯT Nguyễn Thị Hằng hiện là cố vấn y khoa tại Dược Phẩm Tâm Bình. Bà là tác giả của nhiều đề tài nghiên cứu có tính ứng dụng cao trong điều trị các bệnh lý về xương khớp (thoái hóa khớp, thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa,...) và các bệnh liên quan đến đường tiêu hóa (viêm đại tràng, tiêu chảy, táo bón,…)

Xem thêm
Thấp diệu nang Tâm Bình

Thấp diệu nang Tâm Bình

Mua hàng

(**) Thời gian phát huy hiệu quả khi sử dụng sản phẩm tùy thuộc vào tình trạng bệnh và cơ địa mỗi người

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Các bài viết khác

Không phải do lão hóa, 5 “thủ phạm” gây đau thần kinh tọa ở trước mắt bạn 01/07/19
Đau thần kinh tọa xuất phát từ nhiều nguyên nhân gây ra, trong đó không thể kể đến thói quen…
Đau dây thần kinh liên sườn có tự khỏi được không? 17/07/19
Đau dây thần kinh liên sườn thường gặp ở người trưởng thành, đặc biệt là người cao tuổi. Hiện tượng…
Đau thần kinh liên sườn khám ở đâu uy tín? 27/07/19
Đau dây thần kinh liên sườn nên khám ở đâu uy tín là câu hỏi rất nhiều người thắc mắc.…
Đau thần kinh liên sườn nên ăn gì và kiêng ăn gì? 01/08/19
Khi bị đau thần kinh liên sườn, chế độ dinh dưỡng hợp lý sẽ hỗ trợ nhiều đến quá trình…
Xem tất cả bài viết